GEN ХИМ 1-АЙ 3-АПТА

Реакцияларға қатысатын бастапқы заттар

• Реагенттер

• Өнім

Реакция нәтижесінде түзілетін заттар

• Реагенттер

• Өнім

Ашық мойнақта (ретортада) әртүрлі металдарды қыздырып, олардың реакцияға дейінгі және кейінгі массаларын өлшеді. «Отты материя» металдармен қосылып, олардың массасын арттырады деп кім болжады:

• М.В.Ломоносов

• Р.Бойль

• А. Лавуазье

Химиялық реакциялар нәтижесінде атомдар жойылмайды және жаңадан пайда болмайды, олар тек қайта топтасады. Реакцияға дейін және кейін де атомдардың саны өзгермейтін болғандықтан, массалары да өзгермей қалады.

• Зат массасының сақталу заңы (қазіргі тұжырымдама)

• Атом-молекулалық ілім тұрғысынан «зат массасының сақталу заңы»

Нәтижесінде бір заттан екі немесе одан да көп зат түзіледі (күрделі немесе жай)

• Орынбасу реакциясы

• Қосылу реакциясы

• Айырылу реакциясы

• Алмасу реакциясы

Жай және күрделі зат арасындағы әрекеттесу нәтижесінде жүреді. Бұл кезде жай зат күрделі заттың құрамындағы бір элемент атомының орнын басады.

• Орынбасу реакциясы

• Қосылу реакциясы

• Айырылу реакциясы

• Алмасу реакциясы

Күрделі органикалық құбылыстардың микроорганизмдер қатысында оттекпен әрекеттесуі болып табылады.

• фотосинтез

• шіру

• жану

• баяу тотығу

Сүттің немесе шырынның ашуы, тыныс алу, организмге түскен қоректік заттардың тотығуы, металдарды тат басу процесі – Fe+H2O+O2=Fe(OH)3 (қоңыр зат)

• фотосинтез

• шіру

• жану

• баяу тотығу

Қатты отынды тап

• Бензин

• Антрацит

• Мазут

• Керосин

Сұйық отынды тап

• Шымтезек

• Антрацит

• Мазут

• Таскөмір