Қазақ тілі

Вениямин Франклин деген данкты

білім есі, Америка журтының кісісі, он сегіздегі жас күнінде, Медера деген қаланын, бір қарт адамына қонақ болады.

Шыгар уакытта қарт ішкергі бір есіктен шығарып салуга алып келіпті. Франклин бұл кісімен сейлесіп келе жатып, алдында не барын аңғармай, есікке

жакындаганда қарт дауыстапты:

- Енкей, енкей, - деп. Сейткенше

болмай, есіктін, мандайшасына Франклин мандайымен тарс ете тусіпті. Сонда карт куліп былай депті:

- Бұл кішкентай реніш саган екіншіде ақыл болар, ұмытпағайсың. Сен жассын, өмірін, алдында, басынды тым жоғарғы ұстамай, төмен інкіреп журсен,

мұнан да артық, соққылардан

құтыларсың. Бұл сөзді Франклин сексен

жаска келгенше ұмытпай, әрдайым

былай деп айтушы еді:

- Сол қарттын ақылы маган кеп

пайда болды жене көзіммен көрдім басын жоғары көтерген менмендердің,нешеудің әлек болғанын,-деп..

Мәтінге ат қой.

• Ашкөздік

• Қанағат

• Тапқырлық

• Тәкаппарлық

Вениямин Франклин деген данкты

білім есі, Америка журтының кісісі, он сегіздегі жас күнінде, Медера деген қаланын, бір қарт адамына қонақ болады.

Шыгар уакытта қарт ішкергі бір есіктен шығарып салуга алып келіпті. Франклин бұл кісімен сейлесіп келе жатып, алдында не барын аңғармай, есікке

жакындаганда қарт дауыстапты:

- Енкей, енкей, - деп. Сейткенше

болмай, есіктін, мандайшасына Франклин мандайымен тарс ете тусіпті. Сонда карт куліп былай депті:

- Бұл кішкентай реніш саган екіншіде ақыл болар, ұмытпағайсың. Сен жассын, өмірін, алдында, басынды тым жоғарғы ұстамай, төмен інкіреп журсен,

мұнан да артық, соққылардан

құтыларсың. Бұл сөзді Франклин сексен

жаска келгенше ұмытпай, әрдайым

былай деп айтушы еді:

- Сол қарттын ақылы маган кеп

пайда болды жене көзіммен көрдім басын жоғары көтерген менмендердің,нешеудің әлек болғанын,-деп

Мәтіннің идеясын табыңыз.

• Ешкімнің ала жіюін аттаммау

• Жақсы қасиетке тәрбиелеу

• Үйдің қолайлы болуын ескерту

• Үлкенге құрмет көрсетуді насихаттау

Вениямин Франклин деген данкты

білім есі, Америка жұртының кісісі, он сегіздегі жас күнінде, Медера деген қаланын, бір қарт адамына қонақ болады.

Шыгар уакытта қарт ішкергі бір есіктен шығарып салуга алып келіпті. Франклин бұл кісімен сейлесіп келе жатып, алдында не барын аңғармай, есікке

жакындаганда қарт дауыстапты:

- Енкей, енкей, - деп. Сейткенше

болмай, есіктін, мандайшасына Франклин мандайымен тарс ете тусіпті. Сонда карт куліп былай депті:

- Бұл кішкентай реніш саган екіншіде ақыл болар, ұмытпағайсың. Сен жассын, өмірін, алдында, басынды тым жоғарғы ұстамай, төмен інкіреп журсен,

мұнан да артық, соққылардан

құтыларсың. Бұл сөзді Франклин сексен

жаска келгенше ұмытпай, әрдайым

былай деп айтушы еді:

- Сол қарттын ақылы маган кеп

пайда болды жене көзіммен көрдім басын жоғары көтерген менмендердің,нешеудің әлек болғанын,-деп

Мәтін мазмұнына сәйкес келетін мақал-мәтелді көрсетіңіз.

• Ақыл жастан, асыл тастан.

• Бидайдың кеудесін көтергені

  дакылы жоқтығы,

  Жігіттің, кеудесін көтергені ақылы

  жоқтығы.

• Мақтаншақ бар ақылын мақтанга

  тауысады.

• Әркім езі шыккан төбешігін биік болсын дейді.

Вениямин Франклин деген данкты

білім есі, Америка жұртының кісісі, он сегіздегі жас күнінде, Медера деген қаланын, бір қарт адамына қонақ болады.

Шыгар уакытта қарт ішкергі бір есіктен шығарып салуга алып келіпті. Франклин бұл кісімен сейлесіп келе жатып, алдында не барын аңғармай, есікке

жакындаганда қарт дауыстапты:

- Енкей, енкей, - деп. Сейткенше

болмай, есіктін, мандайшасына Франклин мандайымен тарс ете тусіпті. Сонда карт куліп былай депті:

- Бұл кішкентай реніш саган екіншіде ақыл болар, ұмытпағайсың. Сен жассын, өмірін, алдында, басынды тым жоғарғы ұстамай, төмен інкіреп журсен,

мұнан да артық, соққылардан

құтыларсың. Бұл сөзді Франклин сексен

жаска келгенше ұмытпай, әрдайым

былай деп айтушы еді:

- Сол қарттын ақылы маган кеп

пайда болды жене көзіммен көрдім басын жоғары көтерген менмендердің,нешеудің әлек болғанын,-деп

Мәтінде айтылмаған ақпаратты табыңыз.

• Мдера қаласының тұрғынына қонаққа барады.

• Оқиға Франклиннің бала кезінде орын алады.

• Франклин байқамай маңдайын соғып алады.

• Франклин қартайғанша қарттың сөзін ұмытпайды.

Вениямин Франклин деген данкты

білім есі, Америка жұртының кісісі, он сегіздегі жас күнінде, Медера деген қаланын, бір қарт адамына қонақ болады.

Шыгар уакытта қарт ішкергі бір есіктен шығарып салуга алып келіпті. Франклин бұл кісімен сейлесіп келе жатып, алдында не барын аңғармай, есікке

жакындаганда қарт дауыстапты:

- Енкей, енкей, - деп. Сейткенше

болмай, есіктін, мандайшасына Франклин мандайымен тарс ете тусіпті. Сонда карт куліп былай депті:

- Бұл кішкентай реніш саган екіншіде ақыл болар, ұмытпағайсың. Сен жассын, өмірін, алдында, басынды тым жоғарғы ұстамай, төмен інкіреп журсен,

мұнан да артық, соққылардан

құтыларсың. Бұл сөзді Франклин сексен

жаска келгенше ұмытпай, әрдайым

былай деп айтушы еді:

- Сол қарттын ақылы маган кеп

пайда болды жене көзіммен көрдім басын жоғары көтерген менмендердің,нешеудің әлек болғанын,-деп

Қарамен жазылған сөздің орнына қолдануға болатын қатарды анықтаңыз.

• Дос.

• Көрші

• Мейман

• Туыс

Бір күні мұгалім сенбілік болатынын

айтты. Барша жұрттын жұмыска

шығатынын және тегін еңбек ететінін түсіндірді. Мен сенбілік қашан болады деп күттім. Күткен күнге де жеттім.

Жұмыс киімін киген бойда мектепке тартып келемін. Біз сапка тұрдық. Әр

сыныпқа арнаулы тапсырма берілді.

Барлығымыз жұмыска кірісі кеттік.

Мектеп ауласындағы ағаштардың, дінін

ағарттык. Арықтарды тазарттык.

Қаншама қоқыстарды зембілмен алысқа

апарып тастадық. Аула лездеп тап-таза

болып шыга келді.

Мәтінге баланың қай қасиеті ерекше көрінген?

• Бауырмалдық

• Еңбекқорлық

• Тапқырлық

• Ұяңдық

Бір күні мұгалім сенбілік болатынын

айтты. Барша жұрттын жұмыска

шығатынын және тегін еңбек ететінін түсіндірді. Мен сенбілік қашан болады деп күттім. Күткен күнге де жеттім.

Жұмыс киімін киген бойда мектепке тартып келемін. Біз сапка тұрдық. Әр

сыныпқа арнаулы тапсырма берілді.

Барлығымыз жұмыска кірісі кеттік.

Мектеп ауласындағы ағаштардың, дінін

ағарттык. Арықтарды тазарттык.

Қаншама қоқыстарды зембілмен алысқа

апарып тастадық. Аула лездеп тап-таза

болып шыга келді.

Төмендегілердің қайсысы мәтіннің кілт сөзі бола алмайды?

• Беркелі іс

• Көктем күндері

• Қызу еңбек

• Тазарған аула

Бір күні мұгалім сенбілік болатынын

айтты. Барша жұрттын жұмыска

шығатынын және тегін еңбек ететінін түсіндірді. Мен сенбілік қашан болады деп күттім. Күткен күнге де жеттім.

Жұмыс киімін киген бойда мектепке тартып келемін. Біз сапка тұрдық. Әр

сыныпқа арнаулы тапсырма берілді.

Барлығымыз жұмыска кірісі кеттік.

Мектеп ауласындағы ағаштардың, дінін

ағарттык. Арықтарды тазарттык.

Қаншама қоқыстарды зембілмен алысқа

апарып тастадық. Аула лездеп тап-таза

болып шыга келді.

Мәтін мазмұнына сай келмейтін қатарды көрсетіңіз.

• Әр сыныпқа арнайы тапсырмалар берді

• Барлығы бір кісідей жұмысқа кірісті

• Қоқыстарды зембілмен алысқа апарып тастады

• Мұғалімі сенбілік ақылы түрде болатын айтты

Бір күні мұгалім сенбілік болатынын

айтты. Барша жұрттын жұмыска

шығатынын және тегін еңбек ететінін түсіндірді. Мен сенбілік қашан болады деп күттім. Күткен күнге де жеттім.

Жұмыс киімін киген бойда мектепке тартып келемін. Біз сапка тұрдық. Әр

сыныпқа арнаулы тапсырма берілді.

Барлығымыз жұмыска кірісі кеттік.

Мектеп ауласындағы ағаштардың, дінін

ағарттык. Арықтарды тазарттык.

Қаншама қоқыстарды зембілмен алысқа

апарып тастадық. Аула лездеп тап-таза

болып шыга келді.

Асты сызылған сөздің баламысы бола амлмайтын қатарды көрсетіңіз.

• Бірден

• Қас қағым сәтте

• Тез арада

• Уақыт өте

Жасы үлкен ата мен оның, немересі

үйдің, алдында ырылдасып, арпалысып жаткан екі итке қарап отырыпты.

Иттердін біреуі ақ, екіншісі қара екен. 2 жасар немересі есің білгелі осы иттер

үнемі атасының үйінің алдында жататын.

Атасы көзің алмай карайтын.

- Немересі: «Ата, иттер соншалықты үлкен, үйімізді қорғауға біреу де жетер еді ғой, неге екеуін ұстайсың? Ал түстер ше, неге біреуі ақ, екіншісі қара болуың

қаладыңыз?» - деп атасынан сұрады.

Жасы 70-ке жеткен атасы немересіне күлімдеп карады да:

-Ол иттер мен үшін екі таңба,балам -деді.

-Ненін танбасы?

⁠- Жақсылық пен жамандықтың. Тура

осы иттер секілді ішіміздегі жаксылық, пен жамандық үнемі күресіп жатады.

Иттерге қараган сайын соны ойлаймын.

Сол үшін оларды касымда ұстаймын.

-Сонда, күресте екеуінің, қайсысы көп жеңіп шығады екен?

Атасы балаға күлімдеп қарап:

-Кайсысы дейсін бе, балам? Мен қайсысына көп тамақ берсем - сол! - деп

жауап беріпті.

Мәтіндегі екі таңба дегеніміз ненің символы анықтаңыз.

• Аштық пен тоқтық

• Жақсылық пен жамандық

• Ит пен иесінің

• Күрес пен тыныштық