Summative-FIlipino 9

Pinakamaliit na yunit ng salitang may kahulugan.

• Morpema

• Ponema

• Salitang-ugat

• Pantig

Tulang mula sa Japan na binubuo ng 31 pantig.

• Ambahan

• Haiku

• Tanaga

• Tanka

Ginagamit sa mga kuwentong ito ang mga hayop bilang tauhan.

• Maikling Kuwento

• Kuwentong-bayan

• Parabula

• Pabula

Ano ang tawag sa kalipunan ng mga tula kung saan nakalagay ang pinakaunang Tanka ng mga

Hapon?

• Panulaan

• Manyoshu

• Kana

• Antolohiya

^{Mula sa isang tuldok ng kaluwalhatian, anak, ikaw ay sumilang. Inaruga ka ng iyong ama at ipinaghehele sa oyayi nang walang pag-iimbot na pag-ibig. Ni sa lamok ay ayaw kang padapuan. Ni sa langgam ay ayaw kang pagapangan. Ngunit paminsan-minsan, anak, ikaw ay umaatungal ng iyak. Pagkat ayaw mo sa iyong yaya. Ni sa iyong mga tiya. Ang gusto mo’y sa akin magpaalaga, magpakuwento, magpatulog. Gusto mo’y magpaheleng katulad noong ika ‘y sanggol pa. Kung kailan pa naman ako subsob sa pagmamakinilya. Paano ko ipaliliwanag sa iyo, anak, kung bakit minsan ay kailangang mas harapin ko pa ang pagmamakinilya kaysa sa pagkarga sa iyo?}

Alin sa magkapares na salita ang magkasingkahulugan?

• Padapuan – pagapangan

• Wagas – Dalisay

• iyak nang iyak – umaatungal

• Magpahele -

  magpa-alaga

^{Tenyong: Tatang, ikaw po’ y ititihaya ko nang hindi mangalay... Inggo: Huwag na ... anak ko ... hindi na maaari ... luray-luray na ang katawan ko ... Tayo’y maghihiwalay nang walang pagsala! Bunso ko, huwag mong pababayaan ang Inang mo! Putin, ay Putin ... Julia-Juana ... kayo na lamang ang inaasahan kong kakalinga sa kanila ... Ang kaluluwa ko’y inihain ko na kay Bathala! Adyos mga kaputol ng dibdib! Adyos mga kababayan! Ako’y iyong patawarin ... Naluoy na yata ang puso ng mga Kastila.}

Ang Kulturang Pilipino na lantad sa bahaging ito ng dula.

• Maluwag na pagtanggap sa kamatayan

• Pag-iiwan ng habilin bago lumisan

• Paghingi ng tawad sa naging pagkakasala

• Pagmamahal at pagmamalasakit sa magulang

Ponemikong karakter na ginagamit ng mga hapon sa kanilang pagsulat.

• Kiru

• Kireji

• Aristocrats

• Kana

_{Kulas: Talagang buwisit ang sabong! Isinusumpa ko na ang sabong! Ni ayaw ko nang makita ang anino ng sabungang iyan. Celing: Nawa’y magkatotoo na sana iyan, Kulas. Kulas: Oo, Celing, ipinapangako ko sa iyo, hindi na ako magsasabong kailanman. Celing: Buweno, magpalamig ka muna ng ulo. Pupunta lang kami kay Kumareng Kikay upang bumili ng sabon. (Lalabas sina Celing at Sioning. Sisindihan ni Kulas ang natitirang kalahati ng sigarilyo, hihithit at pagkatapos ay ihahagis sa sahig at papadyakan. Pupunta sa isang silya at uupong may kalumbayan.}

Ang senaryong ipinakita sa bahagi ng dulang “Sa Pula, Sa Puti” ay ______________.

• pagsisisi sa huli sanhi ng pagkatalo

• panghihinayang

• pagkahilig sa sugal

• pag-aaway

^{Kulas: Talagang buwisit ang sabong! Isinusumpa ko na ang sabong! Ni ayaw ko nang makita ang anino ng sabungang iyan. Celing: Nawa’y magkatotoo na sana iyan, Kulas. Kulas: Oo, Celing, ipinapangako ko sa iyo, hindi na ako magsasabong kailanman. Celing: Buweno, magpalamig ka muna ng ulo. Pupunta lang kami kay Kumareng Kikay upang bumili ng sabon. (Lalabas sina Celing at Sioning. Sisindihan ni Kulas ang natitirang kalahati ng sigarilyo, hihithit at pagkatapos ay ihahagis sa sahig at papadyakan. Pupunta sa isang silya at uupong may kalumbayan.)}

Tukuyin sa sumusunod ang angkop na ayos ng tanghalan o tagpuan ng dulang nasa itaas.

• Sa bakuran ng

  mag-asawang Kulas at Celing

• Sa dampa ng

  mag-asawang Kulas at Celing

• Sa sala ng

  mag-asawang Kulas at Celing

• Sa tarangkahan ng mag-asawang Kulas at Celing

Ama ng maikling kwento: Edgar Allan Poe, Ama ng sinaunang Pabula:________________.

• Aesop

• Basho

• Nukada

• Ki no Tomonori