5 сынып

1.Алғашқы адамдардың кәсібі

• Мал бағу

• Қолөнер

• Терімшілік

• Егіншілік

2.Тас дәуірінің кезеңдері

• 3

• 5

• 2

• 4

3.Ежелгі адамның алғашқы еңбек құралдары

• • Найза, қырғыш

• • Қазғыш таяқ, үшкір тас

• • Микролит, балта

• • Тесе, қашау

Answer explanation

Алғашқы еңбек құралдары қазғыш таяқ, үшкір тас, шоқпар болды. Алғашқы еңбек құралдары негізінен тастан жасалған және өте қарапайым болған. Алғашқы адамдар еңбек құралын жасау үшін қолға ұстауға ыңғайлы тастарды таңдап алды.

4.«Тік жүретін адам»

• • Епті адам

• • Синантроп Питекантроп

• • Неандертальдық адам

• • Саналы адам

• • Кроманьондық адам

Answer explanation

Епті адамнан кейін адамзаттың келесі даму кезеңін ғалымдар «тік жүретін адам» деп атайды. Олардың ғылымға белгілі өкілі – питекантроп. Одан кейінгі сатыда синантроп тұрады.

5.Бұдан 1 млн жыл бұрын өмір сүрген алғашқы адам

• • Австралопитек

• • Cинантроп

• • Питекантроп

• • Неандертальдық

Answer explanation

Питекантроптың қаңқасы алғаш рет 1891 жылы Ява аралынан табылды. Ол бұдан 1 млн жыл бұрын өмір сүрген. Адамзат дамуында бұдан кейінгі сатыда Солтүстік Қытайдан табылған синантроп (“Қытай адамы”) тұрады. Синантроп бұдан 500-200 мың жыл бұрын өмір сүрген. Питекантроп пен синантропты «тік жүретін адам» деп атайды.

6.Ерте палеолит қалай бөлінеді?

• • Олдувэй

  • Ашель

  • Мустье

• • Мезолит

• • Энеолит

• • Неолит

Answer explanation

Ерте палеолит олдувэй, ашель және мустье атты үш кезеңнен тұрады.

7.Қазіргі адамға ұқсас адамдар қалыптасқан кезең

• • Қола

• • Неолит

• • Темір

• • Кейінгі палеолит

Answer explanation

Кейінгі палеолитте (б.з.б. 40–12 мыңжылдық) адамзат дамуының жаңа кезеңі басталды. Адамзат жердің барлық дерлік аумағын игерді. Қажырлы еңбектің нәтижесінде бұдан 40-30 мың жыл бұрын неандертальдықтан кейін «саналы адам» қалыптасты. Оның миы «епті адамның» миынан екі есе үлкен болды. Адамның жетілуінде еңбек шешуші рөл атқарған. Адам еңбек арқылы жетіліп, оның қолы, сөзі, миы дамыды. Қазіргі адамға ұқсас адамдар қалыптасты. «Саналы адамның» сүйегі алғаш табылған жер Кро-Маньон үңгірі (Франция) болғандықтан, ол кроманьондық деп аталды.

8.Алғашқы адамдар чопперді пайдаланды

• • Үй салуға

• • Аңның денесін боршалауға

• • Аң аулау үшін

• • Жер қазу үшін

Answer explanation

Алғашқы адамдар ұстауға ыңғайлы тасты жарып, бөлшектеп, жүзін өткірлеген. Бұл қару чоппер деп аталады. Онымен таяқты ұштады, өлтірген аңдардың денесін боршалады, терісін сылды.

9.Анық сөйлей білген ежелгі адам

• • Австралопитек

• • Кроманьондық

• • Питекантроп

• • Синантроп

Answer explanation

Кроманьондық («cаналы адам») тік жүруді, анық сөйлеуді меңгеріп, сөздік қорын жетілдіріп отырды. Рухани жағынан жетіле түсті. Үңгір қабырғаларына салынған суреттер бұған дәлел болады. Діни наным-сенімдері қалыптаса бастады, адамды жерлегенде түрлі әшекей заттарын бірге көмген.

10.Неандертальдық адамдардың өмір сүрген жылдары

• • Б.з.б. 40–35 мың жыл

• • Б.з.б. 500–200 мың жыл

• • Б.з.б. 100–35 мың жыл

• • Б.з.б. 1 млн жыл

Answer explanation

Орта тас ғасырында (б.з.б. 100–40 мың жыл аралығында) өмір сүрген адам алғаш рет Неандерталь (Германия) жерінен табылған. Сондықтан ғалымдар оған неандертальдық деген атау берген. Ол тастан, сүйектен, ағаштан құралдар жасай білген, шақпақ тастармен от жағуды үйренген. Неандертальдықтың басы еңкіш, мойны қысқа, ал тістері аса ірі болған. Оның сөйлеу қабілеті толық қалыптаспаған. 1938 жылы Өзбекстандағы Тесіктас үңгірінен неандерталь баланың сүйегі табылды.