SÖZ SANATLARI

(I) Güneş yavaş yavaş yükselirken antik kent aydınlanmaya başlıyor. (II) Güneşle birlikte, kentin geçmişindeki bilinmeyen yönlerin de ortaya çıkacağını sanıyor insan; ama bir süre sonra yanıldığını anlıyor. (III) Yüzyıllardır yalnızlığa alışmış, unutulmuş bu kentin geçmişini düşünüyor. (IV) Acaba bu tiyatro sahnesinde kaç oyun sergilendi, odeonda ne gibi sorunlar tartışıldı, ölümüne savaşlar nasıl yaşandı buralarda? (V) Bugün, bütün bunlardan habersiz, tarih sahnesindeki rolünü tamamlamış ve mağrur bir sessizliğe gömülmüş bir kentle karşı karşıyayız.

1. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangilerinde kişileştirme sanatı vardır? (2006)

• A) I. ve II.

• B) I. ve IV.

• C) III. ve IV.

• D) III. ve V.

• E) IV. ve V.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “Papatyalar, badem ve eriklerden akıllı davrandı ve ‘üçüncü cemreye’ aldanmayıp sabırla bekledi.” cümlesindekine benzer sanatlı bir söyleyiş vardır? (2009)

• A) Eskiden Beyoğlu, iyi kötü her şeyiyle Batı uygarlığının simgesiydi.

• B) Beyoğlu bir zamanlar yalnız Türkiye’de değil, yakın doğuda da çok ünlüydü.

• C) Beyoğlu, Türkiye’nin kültür başşehrinin önemli yerlerinden biri olma özelliğini bugün de korumaktadır.

• D) İstenirse Beyoğlu yine eski saygınlığına, eski güler yüzlülüğüne ve çekiciliğine kavuşturulabilir.

• E) Eskiden İstanbullular, Beyoğlu’na çıkarken derlenir toplanırlar, giyimlerine özen gösterirlerdi.

Aşağıdaki dizelerin hangisinde ayraç içinde verilen sanat yoktur? (2010)

• A) Bizden evvel buraya inen üç dört arkadaş
   Kurmuştular tutuşan ocağa karşı bağdaş (mürsel mecaz)

• B) Karlar etrafı beyaz bir karanlığa gömdü

  Kar değil gökyüzünden yağan beyaz ölümdü (tezat)

• C) Sardı katil gece dünyayı siyah bir kefene
      Bir emel yıldızı göz kırpıyor ancak aradan (teşhis)

• D) Öyle bir boşandın ki çöle benzer ömrüme
      Bir Nuh tufanı oldu, sel değil, sağanak değil (telmih)

• E) Çiziyorum havaya dünyamı bir çiçekle
      Ve hayran bakıyorum bu rüya gibi şekle (istifham)

(I) Onun şiirlerinde, masal, şiir, deyiş gibi halk edebiyatı ürünlerinin etkisi görülür. (II) Halk diline yaklaşmaya da özen gösteren bu sanatçının dizeleri toprak kokan yağmur damlaları gibidir. (III) Satırların arasından dökülür okuyucunun duygu dünyasına. (IV) Davetkârdır, sizi kendi dünyasına yavaşça çekip alır. (V) O sesi ne zaman duydunuz, eşiği ne zaman geçtiniz, anlayamazsınız bile. (VI) Bu anlamda, resimleri de şiirleriyle büyük benzerlik gösterir sanatçının.

4. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangilerinde sanatlıca bir söyleyiş yoktur? (2010)

• A) I. ve IV.

• B) I. ve VI.

• C) II. ve V.

• D) III. ve IV.

• E) V. ve VI.

Bir kâsedir alev dolu gönlüm yana yana
Men tâ senin yanında dahi hasretem sana
Yaşlar dökende söndüremez âteşimi su

Sunsan elinle kanımı içsem kana kana

5. Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? (2011)

• A) Divan şiirine özgü benzetmelerden yararlanılmıştır.

• B) Tezat sanatına başvurulmuştur.

• C) Abartmaya başvurulmuştur.

• D) Yinelemelere yer verilmiştir.

• E) Didaktik bir boyut taşımaktadır.

Kendi hüsnünden utanmış da kızarmış yanağı
Yüzün örtüp kapamış saçları baştan aşağı
6. Bu dizelerde yer verilen sanat aşağıdakilerden hangisidir? (2012)

• A) Hüsnütalil

• B) Tezat

• C) Tevriye

• D) Cinas

• E) Mecazımürsel

Gül üzülsün gonca açılsın bana sen gül yeter  

Ağlasın bülbüllerin ey gonca tek sen gül yeter  

7. Bu beyit için aşağıdakilerden hangisi söylenemez? (2023)

• A) Gül, iki anlamı da kastedilerek kullanılmıştır.  

• B) Tekrar eden sözcüklere yer verilerek ahenk sağlanmıştır.

• C) İnsana ait özellikler doğadaki varlıklara aktarılmıştır.

• D) Karşıt anlamlı sözcüklere bir arada yer verilmiştir.

• E) Bülbülün ağlaması güzel bir nedene bağlanmıştır.

8. Aşağıdakilerin hangisinde bir varlık veya durum, olduğundan az veya çok gösterilmemiştir? (2022)

• A) Bâğ-ı cennetdür yüzün gûyâ dehânun selsebîl
  Ka’bedür gûyâ cemâlün nûrıdur rûşen delîl

• B) Seyl-i firâk gönlüm evin durmayup yıkar
  Dünyâya gözlerüm yaşı deryâ olup akar

• C) Göklere irişdi feryâd ile efgânum meded
  Kuluna zulm eyleme devletlü sultânum meded

• D) Kul itdün kâinâtı kendüne sultân-ı âlemsin
  Güzellerde nazîrün yok perî-veş şekl-i âdemsin

• E) Bu hicrânı işitsün ağlasun derd ehli âh itsün
  Sen olmayınca sohbetde gözüm kime nigâh itsün

Bu dünyaya sanki vefa gelmemiş  

Gelmişse de bir kimsede kalmamış  

Kim var ki dostundan cefa görmemiş  

Cihanda bir söze duran mı kaldı  

9. Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerin hangisi söylenemez? (2021)

• A) 11’li hece ölçüsüyle yazıldığı  

• B) Satirik şiire örnek olduğu 

• C) Düz kafiye düzeninde olduğu  

• D) Teşbih sanatından yararlanıldığı  

• E) Redife yer verildiği 

Vermez selâm o serv-i hırâmân gelir geçer 

Yollarda ömr-i âşık-ı nâlân gelir geçer 
10. Bu beyitte altı çizili sözle yapılan edebî sanat aşağıdakilerden hangisidir? (2020)
            

• A) İstiare 

•  B) Tevriye   

• C) Mecazımürsel 

• D) Teşhis

•  E) İntak