Марафон 2.8

Арқар-меринос қолтұқымын шығарған ғалымдар:

• Н.Бутарин

• Ә.Есенжолов

• А.Жандеркин

• М.Шығаева

Answer explanation

Әлемдік сұрыптау жетістіктердің бірі - Қазақстанда шығарылған арқар-меринос қойы. Ол 1934-1950 жылдары арқардың құлжасы (қошқары) мен жергілікті саулық койларды жұптастыру арқылы алынды. Бұл - Қазақстандық ғалымдар И.С. Бутарин, Ө. Есенжолов , А. Жандеркин, т.б. ұзақ жылғы ғылыми еңбектерінің жемісі. Қолтұқым таулы аймақтың табиғатына төзімді. Қазіргі кезде Алматы, Павлодар, Шығыс Қазақстан аймақтарында өсіріледі.

Қошқарлар мен саулықтардың тірідей салмақтары 90 – 110 кг және 55 – 65 кг, таза жүн түсімі 5,0 – 6,0 кг және 2,5 – 3,0 кг-ға жетеді. Жүнінің жіңішкелігі қошқарларында 60 – 64, саулықтарында – 64 – 70 сапалы, ұзындығы 8,0 – 10 см. 100 саулықтан 120 – 130 қозы алынады.

Молекулалық биология мен гендік инженерия саласында зерттеу жүргізген ғалым:

• Шығанақ Берсиев

• Н.Бутарин

• М.Айтхожин

• А.Жандеркин

Қазақстанда қант қызылшасы мен кендірді биологиялық сұрыптауды ғылыми тұрғыда сипаттаған:

• Шығанақ Берсиев

• М.Шығаева

• М.Айтхожин

• К.Мыңбаев

Украин мериностарын америкалық рамбульемен шағылыстыру арқылы әлемдегі әрі етті,әрі жүнді бағыттағы асканиск раумбулье қойын шығарған ғалым:

• Н.Бутарин

• Иогансен

• М.Ф.Иванов

• Р.Гук

Будандастыру түрлері:

• Туыстық будандастыру

• Жеке

• Туыстық емес

• Жаппай

Answer explanation

Туыстық будандастыру (инбридинг): бір популяция аумағындағы жақын түрлердің будандасуы ; Туыстық емес (аутбридинг): тіршілік қабілеті жоғары,қолайсыз жағдайға төзімді,өнімділігі мол жаңа іріктеме алу,түр ішіндегі,әріден будандастыру

Көксағыздың биологиялық ерекшеліктерін зерттеп,сұрыптау әдістерін тапты:

• Шығанақ Берсиев

• Ә.Есенжолов

• А.Жандеркин

• К.Мыңбаев

Айқас тозаңданатын өсімдіктердегі инбридинг:

• Жаппай будандастыру

• Ырықсыз тозаңдану

• Жеке будандастыру

• Ырықты тозаңдану

Әр түрге және туысқа жататын даралар будандастырылуы:

• Жақыннан будандастыру

• Инбридинг

• Аутбридинг

• Әріден будандастыру

Туысы жағынан алшақ келетін екі организмнің шағылысуынан пайда болған бірінші ұрпақ буданының ата-анасымен салыстырғанда өнімділігі мен ауру төзімділігі қасиеттерінің артуы:

• Полиплоидия

• Гамета

• Гетерозис

• Аутолиз

Answer explanation

(Ең алғаш В.Шелл жүгері өсімдігінен байқаған)

Селекция сұрыптаудың формалары:

• Жаппай

• Толық

• Жеке

• Толық емес

Answer explanation

Жаппай: алынған популяция дараларынан қолтұқым немесе сорт шығатын қасиеттерге ие болатын ұрпақ алады,сұрыптауды бірнеше ұрпақ бойы қайталап жүргізеді. Мақсаты: қызықтырушы белгінің сортта немесе қолтұқымда өзіндік сипатқа ие болуы.Генетикалық жағынан бірдей болмайды.Сол үшін жиі қайталайды ; Жеке: әр дарадан жеке ұрпақ алады