8.sınıf inkılap

Balkan Savaşları sonucunda Balkanlardaki Türk hâkimiyeti sona erdi. Kaybedilen Balkan topraklarından Anadolu’ya büyük bir göç dalgası yaşandı. Yunanistan ve Bulgaristan’da kalan Türklerin kültürel ve dinî hakları antlaşmalarla güvence altına alındı.

Bu bilgiye göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• Anadolu’daki Türk nüfusu artmıştır.

• Balkanlarda Türk varlığı sona ermiştir.

• Osmanlı Devleti’nin sınırları daralmıştır.

• Balkanlarda Müslüman nüfus azalmıştır.

Erzurum Kongresi kararlarından bazıları şunlardır:

• Kuvayımilliye’yi etken, millî iradeyi egemen kılmak esastır.

• Manda ve himaye kabul olunamaz.

• Mebusan Meclisinin bir an önce toplanması ve hükûmet işlerinin meclis denetiminde sürdürülmesini sağlamak için çalışılacaktır.

• Millî sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz. Buna göre Erzurum Kongresi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• Ülke bütünlüğünün korunacağı belirtilmiştir.

• Millî iradenin yönetime yansıması hedeflenmiştir.

• Bağımsızlığın kayıtsız şartsız sağlanacağı ifade edilmiştir.

• İstanbul Hükûmeti’nin temsil gücünün artırılması amaçlanmıştır.

İtilaf Devletleri ile İstanbul Hükûmeti arasında imzalanan Sevr Antlaşması’nın bazı maddeleri şunlardır:

• Boğazlar uluslararası bir komisyonun denetiminde olacak ve bütün devletlerin gemilerine açık bulundurulacaktır.

• Antalya, Burdur, Konya ve Isparta çevreleri İtalya’ya verilecektir.

• Irak, Ürdün, Filistin ve Hicaz İngiliz mandasına bırakılacaktır.

Buna göre Sevr Antlaşması ile ilgili,

I. Türk tarafının Boğazlar üzerindeki egemenlik hakları kısıtlanmıştır.

II. Türk milletinin bağımsızlığının korunması amaçlanmıştır.

III. Misakımillî’ye aykırı maddeler içermektedir. çıkarımlarından hangileri yapılabilir?

• Yalnız I

• I ve III

• II ve III

• I, II ve III

İstanbul Hükûmeti adına Tevfik Paşa, 17 Ekim 1922’de bana gönderdiği telgrafta kazanılan zaferin bundan böyle İstanbul ile Ankara arasında anlaşmazlık ve ikiliği ortadan kaldırdığını ve millî birliğimizi sağladığını yazıyordu. Yani Tevfik Paşa şöyle demek istiyordu: “Memlekette düşman kalmadı. O hâlde padişah yerindedir, hükûmet onun yanındadır. Millete düşen de bu makamların vereceği emirlere uymaktır. Böyle olunca da elbette birliğe engel bir şey kalmamış olur.”

Tevfik Paşa, Mustafa Kemal’e çektiği bu telgrafta aşağıdakilerden hangisini yok saymıştır?

• Ülke bütünlüğü

• Millî egemenlik

• Millî bağımsızlık

• Millî kültür

Atatürk’e göre, Türk Devleti’nin dayandığı esaslar, tam bağımsızlık ve kayıtsız şartsız millî egemenliktir. Atatürk tam bağımsızlığı, “siyasi, mali, ekonomik, adli, askeri, kültürel kısaca her hususta bağımsızlık ve serbestlik” olarak tanımlamaktadır.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi millî bağımsızlık doğrultusunda yapılanlardan biri değildir?

• Kapitülasyonların kaldırılması

• Büyük Millet Meclisinin açılması

• Manda ve himayenin reddedilmesi

• Çok partili hayata geçiş denemeleri

Birinci Dünya Savaşı’nın sonunda:

I. Sınırlar yeniden çizilmiştir.

II. Milletler Cemiyeti kurulmuştur.

III. İmparatorluklar yıkılmış yerine ulus devletler kurulmuştur.

IV. Ülkeler ve şehirler harap olmuştur.

Birinci Dünya Savaşı’nın yukarıdaki sonuçlarından hangileri savaş sonunda toprak kayıplarının yaşandığına kanıt gösterilebilir?

• I ve II

• I ve III

• I, II ve IV

• II, III ve IV

“Selanik Mülkiye Rüştiyesinde iken mahallemizdeki Binbaşı Kadri Bey’in oğlu Ahmet askerî rüştiyeye (ortaokul) devam ediyor ve askerî üniforma giyiyordu. Onu gördükçe ben de böyle giyinmeye hevesleniyordum. Sonra sokaklarda subaylar görüyordum. Subay olmak için önce askerî rüştiyeye girmek gerektiğini anlıyordum. O sırada annem Selânik’e gelmişti. Askerî Rüştiyeye girmek istediğimi ona söyledim. Annem asker olmamı istemiyordu. Sınav zamanı ona sezdirmeden rüştiyeye giderek sınava girdim.”

Bu bilgiye göre Mustafa Kemal’in askerlik mesleğine ilgi duymasına aşağıdakilerden hangisi etkili olmuştur?

• Ailesi

• Çevresi

• Öğretmenleri

• Okuduğu kitaplar

Aşağıda Şevket Süreyya Aydemir’in “Tek Adam” adlı eserinden bir alıntı yapılmıştır: “Mustafa Kemal, Erzurum Kongresi’ne katılmak üzere Sivas üzerinden Erzurum’a ulaştı. Mustafa Kemal’e padişahın saray başkatipliğinden memuriyetine son verildiği için İstanbul’a dönmesi bildirildi. Mustafa Kemal ise aynı gün görevlerinden ve askerlik görevinden istifa ettiğini bildirdi. Diğer bir deyişle “Sineyimillete döndü.” Mustafa Kemal artık bir sivildir. Bu durumda Mustafa Kemal’in en büyük destekçisi Kâzım (Karabekir) Paşa olur. ‘Emrinizdeyim paşam. Ben, subaylarım, erlerim, kolordum hepimiz emrinizdeyiz.’ diyerek Mustafa Kemal’e bağlılığını bildirir. O an hem Mustafa Kemal’in hem de Millî Mücadele’nin tarihinde kader tayin edici bir andır.”

Bu metne göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

• Kazım Karabekir, askeri görev ve yetkilerini Mustafa Kemal’e devretmiştir.

• Yaşanan gelişmeler nedeniyle Erzurum Kongresi toplanamamıştır.

• Mustafa Kemal’in liderlik özelliği ön plana çıkmıştır.

• Millî Mücadele süreci Erzurum’da başlamıştır.

16 Mart 1921 tarihinde Sovyet Rusya ile TBMM Hükûmeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması’nın,

I. Sovyet Rusya, Misakımillî’yi tanıyacak ve kapitülasyonlardan vazgeçecektir.

II. İki ülke arasında ticaretin serbest olması için gerekli tedbirler alınacaktır.

III. Kars, Ardahan ve Artvin TBMM Hükûmeti’ne; Batum Gürcistan’a; Nahcivan Azerbaycan’a bırakılacaktır.

maddelerinden hangileri Sovyet Rusya’nın ekonomik çıkarlarından vazgeçtiğini gösterir?

• Yalnız I

• I ve II

• II ve III

• I, II ve III

Lozan Antlaşması’nın Osmanlı borçları ile ilgili olan hükmü şu şekildedir: “Osmanlı Devleti’nin gelir kaynaklarını denetim altına alan Düyun-u Umumiye İdaresi kaldırıldı. Osmanlı borçları, Osmanlı Devleti’nin yıkılmasıyla ortaya çıkan yeni devletler ve Türkiye arasında paylaştırıldı. Borçların altın yerine kâğıt para ve Fransız frangıyla ödenmesi kararlaştırıldı.”

Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

• Ekonomik bağımsızlığa ters düşen kurum kaldırılmıştır.

• Osmanlıdan kalan borçlar çözüme kavuşmuştur.

• Türk lirasının değeri korunmaya çalışılmıştır.

• Türkiye, dış borç yükünü hafifletmiştir.