Тест (1 - тоқсан, 1 - нұсқа)

1 – тоқсан, 2 – нұсқа Біздің жақта қыс ұзақ

Биыл қыс жұмсақ басталды да, арты толассыз жауған қарға ұласты. Әсіресе, жаңа жылдың алдындағы үш күн, үш түнде бас көтертпей жауған қар, сол шаш етектен жауған қарға меңдеген ел мен жер — ұлы тыныштықтың құшағына тұншығып, мәңгілікке бой суытқандай — жым-жырт. Осындайда кісінің бойын бойкүйездік билеп, ес-ақылдан айрылып, басыңды тұмшалап алып ұйықтай бергің келеді.

Тарбағатай қыстағында отырған ауылдың қазіргі кеспірі албасты басқандай, аянышты-ақ еді. Күні кеше ғана сап түзеп тұрған ағаш үйлер ақ ұлпаның астында қалған. Сол үйілген мақтадай томпайып-томпайып жатқан үйлердің төбесінен жұлындай болып түтін көтеріледі, көтеріле беріп мың-миллион қар-көбелектер қаптаған бозамық аспанға сіңіп жоқ болады. Қыбыр еткен жан көрінбейді. Батыс қайсы, шығыс қайсы айырып болмайтын дөңгеленген беймәлім тіршіліктің ортасында қалың сарбазынан айрылып, ұрыс даласында жалғыз қалған қолбасшыдай, делдиіп тұрған Аман (бөлімше басқарушысы) — аспанға қарап есінеді де: «Осының арты боранға ұласпасын»,— деп күбірледі. Үсті-басын қаққылай үйге қайта кіргенде, әкесі де басын көтеріп, төсегінде шошайып отыр екен. Басқа қыбыр етіп тұрған адам көрінбейді. Даладағы тыныштықтың үйіне де ұялап, жындандырып жіберер қаперсіздік жүйкесін созғылай бастаған соң шыдамады білем, әйеліне:— Қара басты ма, тұрсай!— деп жекіріп қалып еді, өз бөлмесінде терезеден тысқа қарап отырған әкесі тыржың етті .

1. Жіктік жалғаулы сөзді тап

• А) жүйкесін

• В) үйіне

• С) басынды

• D) әкесі

• Е) боранға

2. Қыс мезгілінде болатын ауа райының амалдарын тап.

• А) ыстық

• В) кемпірқосақ

• С) қар, боран

• D) найзағай

• Е) жаз

3. Ауа райына байланысты қазақ халқының таным түсінігін тап.

• А) Жаңа жауған ұлпа қар

• В) Көзге түртсе көргісіз тұман

• С) Тарбағатай қыстағы

• Д) Алтайдың аш қасқыры

• Е) Күн көзін, бұлт шалса, қыс қарлы, жаз жаңбырлы болады

4. Тақырыпты ашатын мақал- мәтелді тап.

• А) Сүмбіле туса, су суыр

• В) Сәуір болмай ,тәуір болмайды

• С) Күн күркірер, күн күркіресе көк дүркірер

• Д) Қаңтарда қарға адым, шілдеде шіл адым...

• Е) Жаңбырменен жер көгерер

5. Жан – жануарлардың әркетіне байланысты ауа райы болжамдарын тап.

• А) Ай шалқалап туса, ауа райы жайсыз болады.

• В) Қазан айында күн күркіресе, қыс қысқа болады

• С) Жаз найзағайлы болса, қыс жайлы болады

• Д) Мысық босағаны тырмалап, мазасызданса, ауа райы бұзылады.

• Е) Көкжиектен қызыл шапақ шашыраса, күн жылынады

6. Мәтіннен шылауды тап.

• А) Қыс жұмсақ басталды да, арты толассыз жауған қарға ұласты

• В) Төбелеп жауған қар

• С) Алтайдың аш қасқыры

• D) Тарбағатай қыстағы

• Е) Сабалап жауды

7. Шылау мағынасына қарай нешеге бөлінеді?

• А) 1

• В) 2

• С) 4

• Д) 5

• Е) 3

8. Мәтіннен жалғаулық шылауды тап.

• А) Күні бойы жауған қар

• В) Адамды бойкүйездік пен есінеген ессіздікке жетелер

• С) Үйден шығуға қорыққан жұрт

• D) Отыз жылды араға салып

• Е) Қардың арты боранға ұласты

9. Тәуелдік жалғауларды табыңдар.

• А) Баяу жауған қар

• В) Ұлпа қар

• С) Менің ауылымда қар қалың жауды

• D) Боранға айналған қыс

• Е) Ашуға булықты

10.Тұрақты сөз тіркесін тап.

• А) Құбыла жақта

• В) Аса қорқынышты

• С) Қиғаш ұшып

• Д) Ат ізін салмай отыр

• Е) Сай - саланы қуалап