152-182

Атмосферада бар

• электрөрісі

• скаляр өріс

• векторлық өріс

• кванттық өріс

Жер бетіндегі ауадағы оттегінің жыл сайынғы антропогендік азаюы бағаланады

• 10–31 млрд т

• 5-11 млрд т

• 5-21 млрд т

• 10-21 млрд т

Сұйық немесе қатты бөлшектер –  топырақтан шыққан шаң, орман өрттері мен жанартау атқылауынан шыққан түтін, теңіз суының толқуы кезінде шашыраған теңіз тұзының бөлшектері, бактериялар, тозаңдар, споралар, планетааралық кеңістіктегі ғарыштық шаң немесе метеориттер жанған кезде пайда болады .......... аэрозольдық қоспалар

• табиғи

• Жасанды

• антропогендік

• техногендік

Адамдар оттегін жер бетіндегі өсімдіктер өндіретініне қарағанда 15–20% көп жұмсайды.

• 15-20%

• 5-10%

• 25-30%

• 35-40%

Экосферадағы құрлық суының геоэкологиясы тұрғысынан ол функцияны орындайды:

• ең көп қолданылатын табиғи ресурс, өзендер немесе көлдер бассейндерінің экожүйелерінің жай-күйінің индикаторы

• Жер климатының өзгеруі, барлық биогендердің айналымы

• тіршілік процестермен байланысты

• атмосфера құрамын реттеу және гидросфера құрамын реттеу

Су шаруашылығы бүкіл экономиканы анықтайтын ел және суды тұтыну деңгейі 1200-2200 текше метр/адам:

• Сирия, Египет, Пәкістан

• Өзбекстан, Тәжікстан, Қырғызстан

• Түркия, Ауғанстан

• Түрікменстан, Әзірбайжан

Дүние жүзіндегі су қоймалары құрылысының баяулау себебі:

• су қоймасының жоғары құны, жоғары сапалы жер ресурстарының жоғалуы, нашар болжанатын геоэкологиялық зардаптар

• климаттық жағдайлар

• геологиялық құрылымы, геосфера режимінің өзгеруі

• тұщы су көлемінің ұлғаюына байланысты қажеттіліктің болмауы

Тиімді су шаруашылығы дегеніміз:

• су ресурстарына сұранысты теңестіре білу, қолда бар су ресурстарын теңестіре білу

• электр энергиясын өндіру, су ресурстарын пайдалану кезінде жаңа технологияны қолдану

• су ресурстарына мониторинг жүргізу

• су объектілерін бағалау жұмыстарын жүргізу

Ағынсыз су айдындары:

• Карск теңіз, Жерорта теңізі

• Арал теңізі, Каспий теңізі

• Солтүстік теңіз, Беринг теңізі

• Онеж теңізі, Жапон теңізі

Жаһандық гидрологиялық цикл бұл

• экосфераның негізгі тіршілікті қамтамасыз ететін механизмдерінің бірі, сонымен бірге оның күйінің өзгеруіне байланысты

• жердің биотикалық (биосфера) және абиотикалық (литосфера, атмосфера және гидросфера) бөліктеріндегі заттардың жабық және қайтымсыз айналымы жүйесі

• Күн радиациясы әсерінен пайда болатын және қоректену тізбектері арқылы біріктірілген организмдер жиынтығымен қамтамасыз етілетін химиялық элементтердің дәйекті, үздіксіз айналымы.

• энергия көзі күн сәулесі болып табылатын заттардың тұйық айналымы