THTV - MỘT SỐ HIỆN TƯỢNG PHÁ VỠ NHỮNG QUY TẮC NGÔN NGỮ THÔNG TH

1. "Lơ thơ cồn nhỏ gió đìu hiu

Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều"

                           (Huy Cận, "Tràng Giang")

• Hình thức đảo ngữ

• Hiện tượng sử dụng từ với nét nghĩa mới

• Hiện tượng sử dụng kết hợp từ không hợp lý

•  Hình thức tỉnh lược thành phần chính của câu

Answer explanation

1. "Lơ thơ cồn nhỏ gió đìu hiu

Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều"

                           (Huy Cận, "Tràng Giang")

LG: - Hình thức đảo ngữ: Lơ thơ cồn nhỏ/ tiếng làng xa vãn chợ chiều

• Tác dụng: nhấn mạnh hình ảnh Tràng Giang một buổi chiều mênh mông, vắng vẻ. Cảnh vật bên cồn thưa thớt trống trải, âm thanh của tiếng chợ chiều đã vãn chất chứa nhiều nỗi buồn.

"Kéo chăn về phía ấy, sao cứ dồn cả lại cho mẹ thế này. Ừ, không đói thì thôi. Khuya rồi. Ngủ đi, mai còn đi làm sớm, con ạ."

(Phong Điệp, "Tầng hai")

• Tác giả đã sử dụng câu đặc biệt

• Hiện tượng sử dụng kết hợp từ không hợp lí

• Hiện tượng sử dụng từ với nét nghĩa mới

•  Hình thức đảo ngữ

Answer explanation

1. "Kéo chăn về phía ấy, sao cứ dồn cả lại cho mẹ thế này. Ừ, không đói thì thôi. Khuya rồi. Ngủ đi, mai còn đi làm sớm, con ạ."                   

(Phong Điệp, "Tầng hai")

LG: - Tác giả đã sử dụng câu đặc biệt: “Ừ, không đói thì thôi/ Khuya rồi”

• Tác dụng: Diễn đạt trực tiếp điều mà nhân vật muốn bày tỏ, tránh dài dòng.

1. "Nắng xuống, trời lên sâu chót vót;

Sông dài, trời rộng, bến cô liêu"

                (Huy Cận, "Tràng Giang")

• Hình thức đảo ngữ

• Hiện tượng sử dụng từ với nét nghĩa mới

• Hiện tượng sử dụng kết hợp từ không hợp lí

• Hình thức tỉnh lược thành phần chính của câu

Answer explanation

1. "Nắng xuống, trời lên sâu chót vót;

Sông dài, trời rộng, bến cô liêu"

                (Huy Cận, "Tràng Giang")

LG: Hiện tượng sử dụng từ với nét nghĩa mới: “sâu chót vót”. 

• Đúng: “cao chót vót”

⇒ Từ chót vót chỉ dùng để biểu thị độ cao, không thể dùng để biểu thị chiều sâu. 

• Tác dụng: dụng ý của tác giả ở cách nói đặc biệt này là gợi lên một không gian rộng lớn, mênh mông; mặt sông in bóng mặt trời, bầu trời cao chót vót, dòng sông sâu thẳm.

1. "Sư cụ xơi thịt cầy vụng ở trong phòng. Chú tiểu biết, hỏi:

– Bạch cụ, cụ xơi gì trong ấy ạ?

Sư cụ đáp:

– Tao ăn đậu phụ.

Lúc ấy, có tiếng chó sủa ầm ĩ ngoài cổng chùa. Sư cụ hỏi:

– Cái gì ngoài cổng thế?

Chú tiểu đáp:

– Bạch cụ! Đậu phụ làng cắn đậu phụ chùa đấy ạ!"

(Truyện cười dân gian)

• Hiện tượng sử dụng kết hợp từ không hợp lí

• Hiện tượng sử dụng từ với nét nghĩa mới

• Hình thức đảo ngữ

• Hình thức tỉnh lược thành phần chính của câu.

Answer explanation

1. "Sư cụ xơi thịt cầy vụng ở trong phòng. Chú tiểu biết, hỏi:

– Bạch cụ, cụ xơi gì trong ấy ạ?

Sư cụ đáp:

– Tao ăn đậu phụ.

Lúc ấy, có tiếng chó sủa ầm ĩ ngoài cổng chùa. Sư cụ hỏi:

– Cái gì ngoài cổng thế?

Chú tiểu đáp:

– Bạch cụ! Đậu phụ làng cắn đậu phụ chùa đấy ạ!"

(Truyện cười dân gian)

LG: - Hiện tượng sử dụng kết hợp từ không hợp lí: đậu phụ làng. 

⇒ Chú tiểu biết cái sư cụ ăn là thịt của con vật giống như những con đang sủa ầm ĩ ngoài cổng chùa. Nghe theo sư cụ và có thể là chưa biết cách kết hợp này là không đúng, chú tiểu đã nói một câu khiến người ta phải bật cười.

1. Đã hết thời, thứ nghệ thuật khéo léo phấn son mà bên trong mụ ruỗng, nghèo nàn.

                                                                                        (Nguyễn Đình Thi)

• Hình thức tỉnh lược thành phần chính của câu.

• Tác giả đã sử dụng câu đặc biệt:

• Hiện tượng sử dụng từ với nét nghĩa mới

• Hình thức đảo ngữ

Answer explanation

1. "Đã hết thời, thứ nghệ thuật khéo léo phấn son mà bên trong mụ ruỗng, nghèo nàn.                                        (Nguyễn Đình Thi)

LG: - Hình thức: tỉnh lược thành phần chính của câu.

⇒ Câu văn đã lược bỏ đi thành phần chính của câu là chủ ngữ. Không nói rõ là thứ nghệ thuật gì mà chỉ nói thứ nghệ thuật khéo léo phấn son… với tác dụng để cho người đọc tự cảm nhận được. Đồng thời tạo sự kết nối trong đoạn văn.