CHƯƠNG 3: SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ, Ý THỨC

Trong các trường hợp sau đây, trường hợp nào là hành vi vô thức?

• Minh luôn biết rõ mình đang nghĩ gì, có thái độ như thế nào và đang làm gì

• Hôm nay do uống ruợu say, Minh đã nói ra nhiều điều tâm sự mà trước đây chính Minh còn rất mơ hồ

• Minh biết rõ mình học tập không phải chỉ vì lợi ích của mình mà còn vì danh dự của gia đình, dòng họ

• Khi làm điều gì Minh cũng phân tích cẩn thận, đến khi hiểu rõ mới bắt tay vào làm

Answer explanation

--> Hành vi vô thức (không có ý thức) cần được hiểu rộng theo Tâm lý học. "Ý thức là tồn tại được nhận thức"; "Ý thức là hình thức phản ánh tâm lý cao nhất nhất chỉ riêng con người mới có, phản ánh bằng ngôn ngữ, là khả năng con người hiểu được những tri thức mà con người đã tiếp thu."

(Sách giáo trình Tâm lý học đại cương trang 72)

1. Tự ý thức được hiểu là?

• Tự giáo dục bản thân theo lý tưởng của mình

• So sánh bản thân với mọi người để điều chỉnh theo góp ý của nhiều người về một vấn đề nào đó

• Năng lực nhận thức và xác định thái độ đối với bản thân, năng lực tự điều khiên, điều chỉnh hành vi, thái độ cũng như toàn bộ sự phát triển nhân cách

• Tất cả các đáp án trên đều đúng

Answer explanation

--> Tự ý thức là một trong 3 cấp độ của ý thức. "Tự ý thức là ý thức về bản thân, bao gồm Năng lực nhận thức và xác định thái độ đối với bản thân, năng lực tự điều khiên, điều chỉnh hành vi, thái độ cũng như toàn bộ sự phát triển nhân cách".

(Sách giáo trình Tâm lý học đại cương trang 76)

1. Cấu trúc của ý thức bao gồm:

• Mặt nhận thức, mặt thái độ, mặt năng động của ý thức

• Mặt ý thức, tiềm thức, vô thức

• Suy nghĩ, tình cảm, trải nghiệm

• Ý thức, tiền ý thức, siêu ngã, cái tôi, vô thức, bản năng nguyên thuỷ

Answer explanation

--> Cấu trúc của ý thức bao gồm 3 thành phần:

• -Mặt nhận thức

• -Mặt thái độ (rung cảm)

• -Mặt năng động (hành động)

1. Phát biểu nào đúng khi đề cập đến Ý thức dưới góc nhìn Tâm lý học:

• Hình thức phản ánh tâm lý cao nhất của con người

• Là khả năng hiểu được những gì con người tiếp thu

• Là tri thức của tri thức, là phản ánh của phản ánh

• Tất cả đều đúng

Answer explanation

--> Định nghĩa của ý thức

(Sách giáo trình Tâm lý học Đại cương trang 72,73)

1. Đặc điểm thể hiện sự khác biệt căn bản của tri giác so với cảm giác là:

• Phản ánh thuộc tính bên ngoài của sự vật, hiện tượng.

• Phản ánh sự vật, hiện tượng một cách trọn vẹn

• Quá trình tâm lí

• Chỉ xuất hiện khi sự vật hiện tượng tác động trực tiếp vào giác quan

Answer explanation

--> Cảm giác chỉ có khả năng đáp ứng từng kích thích RIÊNG LẺ từ môi trường. Trong khi đó, Tri giác có khả năng phản ánh một tổ hợp kích tích (phản ánh TRỌN VẸN một sự vật) khi được tác động vào cơ thể.

1. Giáo viên hướng dẫn học sinh đồng tình với cái đẹp, cái tốt và

không đồng tình với cái xấu, cái ác trong cuộc sống để giáo dục hành vi đạo đức cho các em. Giáo viên tác động đến thành phần nào trong cấu trúc của ý thức?

• Mặt nhận thức

• Mặt thái độ

• Mặt hành động

• Tất cả các đáp án trên đều đúng

Trong các trường hợp dưới đây, trường hợp nào là hành vi vô thức?

• Nhiều sinh viên ăn bánh tráng trộn xong bỏ vào hộc bàn trong lớp rồi ra về luôn

• Khi thuyết trình, Tâm có thói quen là hay dùng tay vuốt tóc

• Tâm vượt đèn đỏ để kịp giờ thuyết trình

• Tất cả các câu trên đều đúng

Answer explanation

--> 2 đáp án còn lại đều là các hành động có ý thức, chủ thể nhận thức được hành động của mình nhưng vẫn làm sai lệch đi so với qui chuẩn pháp lý, đạo lý.

1. Đâu là phương pháp tác động mạnh mẽ vào mặt năng động của ý thức đối với người học góp phần giúp cho người học thay đổi nhận thức tiếp thu kiến thức được hiệu quả nhất?

• Phương pháp thuyết giảng

• Phương pháp làm việc nhóm

• Phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm

• Phương pháp đàm thoại

Answer explanation

--> Ở mặt năng động (mặt hành động) của ý thức, con người vận dụng những hiểu biết của mình để tác động tới thế giới khách quan, tới người khác hay thậm chí là cả bản thân chủ thể. Từ đó tạo ra những giá trị vật chất, tinh thần làm thay đổi người khác và thay đổi chính bản thân.

Do đó trong quá trình làm việc nhóm, mỗi chủ thể sẽ tạo ra những giá trị riêng và ngược lại cũng tiếp thu các giá trị từ các cá thể khách quan khác.

1. Hai hiện tượng tâm lý “Tư duy và tưởng tượng” là hai hiện tượng thuộc ở mặt nào trong cấu trúc ý thức của con người.

• Mặt nhận thức của ý thức

• Mặt thái độ của ý thức

• Mặt năng động của ý thức

• Mặt cơ động của ý thức

Answer explanation

--> Qúa trình nhận thức lí tính mang lại cho con người hình ảnh khái quát bản chất về thực tại khách quan và các mối liên hệ có tính quy luật của các sự vật, hiện tượng, tạo ra nội dung cơ bản của ý thức, là hạt nhân ý thức. Bản thân các thao tác tư duy: so sánh, phân tích, tổng hợp, tưởng tượng, …cũng là thao tác của ý thức.

VD: khi học toán, học sinh phải nhận diện và làm quen với các con số, đề bài, dạng bài toán để đưa ra được phương pháp phân tích tư duy, tổng hợp tìm ta cách giải tối ưu nhất.

Để điều chỉnh hành vi của học sinh chưa ngoan. Giáo viên có thể áp dụng cấu trúc của ý thức để giáo dục. Biện pháp nào đem lại hiệu quả trong các biện pháp dưới đây?

• Tác động về mặt thái độ để thay đổi hành vi, hành vi tốt lặp lại nhiều lần hình thành thói quen tốt

• Tác động từ nhận thức để học sinh nhận biết hậu của hành vi chưa ngoan, từ đó hình thành thái độ đúng đắn, sau đó học sinh tự điều chỉnh hành vi của mình dưới sự hướng dẫn của giáo viên

• Tác động vào mặt hành vi, thay đổi điều chỉnh từng thói quen tiêu cực, động viên khen ngợi khi học sinh làm tốt

• Áp dụng kỷ luật, nhắc nhở thường xuyên, thực hiện nghiêm nội quy để điều chỉnh hành vi chưa

  ngoan

Answer explanation

--> Để giáo dục ý thức cho con người, cần phải giáo dục TỔNG HỢP CẢ 3 MẶT: NHẬN THỨC, THÁI ĐỘ VÀ HÀNH VI. Thiếu nhận thức dẫn tới thái độ sai và hành động mù quáng, thiếu những thái độ, rung cảm đúng đắn sẽ dẫn đến sự máy móc và mất đi động lực hành động, thiếu hành động thì nhận thức và thái độ cũng sẽ trở nên vô nghĩa.