Энеолит

Адам баласы ең алдымен игерген металл:

• темір

• мыс

• қола

• алтын

Мыс-тас-тастан қолаға ауысқан дәуірдің атауы:

• палеолит

• мезолит

• неолит

• энеолит

Энеолит пен қола кезеңін тарихта атайды:

• «Неолит төңкерісі»

• «Қыш құмыра заманы»

• «Ерте металл дәуірі»

• «Алтын дәуір»

  Қос дөңгелекті арбаны ойлап тапты:

• палеолит

• мезолит

• энеолит

• неолит

Археолог-ғалымдар ең ежелгі мыс құралдарды егіншілікпен айналысқан тұрақтардан тапты. Олар:

• Шығыс Еуропадан табылды

• Батыс Еуропадан табылды

• Шығыс Азиядан табылды

• Алдыңғы Азиядан табылды

Мыс пен қола құралдары Қазақстан аумағына кең таралып, тас құралдарды толық ығыстырып шығарған уақыт:

• б.з.б 3 мыңжылд. соңынан бастап

• б.з.б 2 мыңжылд. соңынан бастап

• б.з.б 1 мыңжылд. соңынан бастап

• б.з.б 4 мыңжылд. соңынан бастап

Б.з.б 4 мыңжылдықта үндіиран тайпалары мына аймаққа таралып жатты:

• Солтүстік Балқаннан Орал өзеніне дейін

• Солтүстік Балқаннан Ертіс өзеніне дейінгі

• Солтүстік Балқаннан Сырдария өзеніне дейінгі

• Солтүстік Балқаннан Амудария өзеніне дейінгі

Далалық аймақтарды меңгерген тайпалар энеолит дәуірінде Қазақстанның мына өңіріне де жетті:

• солтүстік

• оңтүстік

• шығыс

• батыс

Энеолит дәуірінде Еділ өзенінің Шығысын қоныстана бастаған тайпалар бұл өңірдің екі мәдениетін құрды:

• Тасмола және Бесоба мәдениеті

• Самарлық және көне шұңқырлы мәдениеті

• Андронов және Беғазы мәдениеті

• Кельтеминар және Атасу мәдениеті

Энеолитте Еділ өзенінің шығысында қайтыс болған адамдарын қабір қуысына жерлеген (үш адамға дейін жерлегені анықталған). Адамды киген киімімен көмген. Қол тұсы немесе бас жағына шақпақтас пен сүйектен жасалған қанжарлары мен пышағын қойған. Кейде найза ұштары мен жебелер кездеседі. Қабір үстіне шағын төмпешік тұрғызған. Бұл:

• Көне шұңқырлы мәдениеті

• Самарлық мәдениет

• Кельтеминар мәдениеті

• Атасу мәдениеті