QH 10G #27

Ерте көшпелілердегі көсемнің бір мезгілде басшы, әскербасы, би, кейде тіпті абыз да болған басқару жүйесі:

• Әскери демократия

• Әскери диктатура

• Абсолютті монархия

• Сословиелік-өкілетті монархия

Көшпелілер мемлекеттерінің үш үлгісі:

• Шексіз монархия – мемлекет билеушісінің қолына биліктің үш тармағының толық орнығуы

• Көсемдік – туыстыққа негізделген, мұрагерлік билігі бар көсем басқаратын саяси құрылым

• Ерте көшпелілер империясы – рулық және рудан тыс байланыстарға негізделген көпсатылы саяси құрылым

• Шектелген монархия – мемлекет билеушісінің билікті сарай маңындағы ақсүйектер немесе беделді адамдармен бөлісуі

• Мемлекеттің дамыған кезеңі – дамыған көшпелілер империяларында ғана мәжбүрлеу жүйесі мен заң пайда болды

Қазақстан аумағындағы ерте көшпелілер мемлекеттерінің үлгісі:

• Дамыған көшпелілер империясы

• Көсемдік

• Ерте көшпелілер империясы

• Шексіз абсолюттік монархия

• Сословиелік өкілетті монархия

Ерте көшпелілердің мемлекет басқаруындағы көсемнің басты қызметі:

• Бас абыз, бақсы

• Әскери, әкімшілік

• Сот, бітістіруші

• Мәжбүрлеу жүйесі мен заңдық билік

• Біріктіруші

Көшпелілер қоғамындағы рулық және рудан тыс байланыстарға негізделген көпсатылы саяси құрылым:

• Ерте көшпелілер империясы

• Дамыған көшпелілер империясы

• Алғашқы қауымдық құрылысы

• Көсемдік билік

Көшпелілердің министрлер, салық жинаушылар, төрешілдік аппараты пайда болған мемлекеттік басқару түрі:

• Ерте көшпелілер империясы

• Дамыған көшпелілер империясы

• Көсемдік билік

• Алғашқы қауымдық құрылысы

Ерте көшпелілер империясының басты қызметі: /мұның бәрі қағидалар ретінде қарастырылып, әдеттік құқықпен және дінмен бекітілді/

• Салықтар мен алымдар есебінен қоғам мен ақсүйектер мүддесін қорғау

• Әртекті халқы бар үлкен аумақты (империяны) бір орталықтан басқару

• Әскери жорықтарды ұйымдастыру

• Әскери, әкімшілік

• Сот, бітістіруші

Сақ патшаларымен бірге ел басқарған патша әйелдер туралы мәлімет қалдырған дереккөздер:

• Ирандық «Авеста» кітабы

• Үнді ведалары

• Антикалық дереккөздер

• Қытай дереккөздері

Сақ қоғамындағы үстемдік еткен мемлекеттік басқару түрі:

• Әскери демократия

• Өкілдік демократия

• Сословиелік монархия

• Конституциялық монархия

Скиф (сақ) қоғамындағы аңызға айналған дастандарда қарсыластарымен соғыс жүргізіп қана қоймай, бірнеше қаланың негізін салған патша әйел:

• Томирис

• Аморга

• Анахарсис

• Зарина