WH 9CH2 #28

Әлемдік қауымдастықтың ең көп бөлігін құрайтын, 80% халық өмір сүретін «үшінші әлем» елдерінің атауы:

• «Дамыған елдер»

• «Дамушы елдер»

• «Артта қалған елдер»

• «Аграрлық елдер»

Дамушы елдердің көпшілігі орналасқан дүние бөлігі (тері): /олардың басым бөлігі бұрынғы отарлық иеліктер/

• Солтүстік Америка

• Азия

• Австралия

• Африка

• Латын Америкасы

Дамушы елдердің маңызды ерекшеліктері:

• Төлем қабілеттілігінің жоғары болуы, экономикалық белсенді азаматтардың көптігі

• Экономикалық дамуы жағынан дамыған елдерден әлдеқайда артта қалуы

• Постиндустриалды қоғамға ерте көшу, ЖІӨ артуы

• Өндірістің қарапайым түрі, жердің негізгі байлық көзі болуы

Жалпы ішкі өнім (ЖІӨ) /ВВП-внутренний валовый продукт/ көлемі жағынан дамушы елдер негізгі екітопқа бөлінді:

• Салыстырмалы түрде алғанда жоғары табысты елдер кіреді

• Негізгі экономикалық көрсеткіші интеллектуалдық табыспен өлшенетін елдер

• Жан басына шаққандағы орташа табысы 1000 доллардан емес елдер

• Экономикасында натуралды шаруашылық басым елдер

• Жан басына шаққандағы орташа табысы 750 доллардан кем елдер

Жалпы ішкі өнім (ЖІӨ) бойынша бірінші топқа жататын салыстырмалы түрдегі жоғарғы табысты елдер бөлінуі:

• Аграрлы елдер

• Мұнай экспорттаушы

• Көшпелі мал шаруашылығын ұстанатын елдер

• Жаңа индустриалды

• Туризм саласын дамытушы елдер

Сыртқа шығаратын өнімнің 50% астамы мұнай және мұнайдан алынатын өнімдер болып табылатын елдер:

• Мұнай экспорттаушы елдер

• Жаңа индустриалды елдер

• Постиндустриалды елдер

• Аграрлық елдер

Мұнай мен табиғи газдың бай қорына ие әлем елдеріне энергия ресурстарын тасымалдаушы Таяу Шығыстағы ел (дер): /Парсы шығанағы елдері/

• Венесуэла

• Катар, Кувейт

• Бахрейн

• Сауд Арабиясы

• Біріккен Араб Әмірліктері (БАӘ)

Мұнай экспорттаушы елдер мұнайды сатудан түскен табыс халықтың өмір сүру деңгейінің жоғары болуына септігін тигізгенімен, артта қалған саласы (лары):

• Машина жасау, электроника құралдарын экспорттау

• Мәдени даму деңгейі төмендігі

• Білім беру деңгейінің төмендігі

• Экономиканың салалық құрылымдарында аграрлық сектордың басым болуы

• Өңдеуші өнеркәсіп салаларының нашар дамуы

Жаңа индустриалды елдердің ерекшелігі (тері):

• Экономикалық өсімімен ерекшеленетін өңдеуші өнеркәсібі, машина жасау, электроника, тұрмыстық техника өндірісі

• Экономиканың салалық құрылымдарында аграрлық сектордың басым болуы

• Жеңіл өнеркәсіпті экономиканың басты секторына айналдыру

• Аграрлық және шикізаттық экономика түрінен өтіп, өнеркәсіптің көпсалалық сипатын қалыптастыру

• Халықаралық экономикалық байланыстардың белсенді мүшесі болуы

Жан басына шаққандағы орташа табысы 750 доллардан кем ел (дер):

/соңғы жылдары олардың саны екі есеге ұлғайған/

• Батыс Еуропа

• Экваторлық Африка

• Оңтүстік Азия

• Австралия, Мұхиттық арал

• Орталық Америка