60-70

Егер экономикалық билік орталықтанған және негізгі экономикалық субъект мемлекет болса, онда бұл:

• Әміршіл-әкімшілдік

• Жоспарлы экономика

• Орталықтан басқарылатын экономика

• Аралас экономика

• Еркін бәсекелі экономика

Нарықтық экономикалық жүйеде негізделеді:

• Өнімді сұранысқа сай сату және өткізу

• Еркін кәсіпкерлік қызмет

• Меншікке, бәсекеге

• Экономиканың көпукладтылығы

• Экономикадағы идеология

Нарықтық экономикада мемлекет айналысады:

• Бар ресурстарды қанша өндіру керектігін анықтаумен

• Рентабельді, бірақ шығынды кәсіпорындарға көмек берумен

• Қоғамдағы тепе-теңдікті күшейтуге жағдай жасаумен

• Табысы шектелген нақты тұтынушыға көмек берумен

• Қоғамдағы ақшалай табыстарды бөлумен

Барлық экономикалық жүйелерді қалыптастырудың негізгі мәселесі - ол:

• Өндірісті ұлғайту

• Тұтынушының ұсынысы

• Тауарлы шаруашылықты күшейту

• Натуралды шаруашылықты күшейту

• Инвестиция құю

Жабық экономика дегеніміз:

• Барлық шаруашылық әрекеттер тек мемлекет шеңберінде жүргізілуі

• Ішкі тұтынумен шектеледі және шетелдермен қатынас болмауы

• Ішкі экономика тиімділігін ынталандыру

• Ұлттық валюта мен қатар шетелдік валютаны қолдануы

• Жүйеде негізгі ресурс ретінде ақпарат саналады, экономиканың бастаушы саласы – материалдық емес сала

Ашық экономика дегеніміз:

• Халықаралық экономикалық қатынастар жүйесінде экономиканың белсенді түрде қатысуы

• Ұлттық валюта мен қатар шетелдік валютаны қолдануы

• Ауыл шаруашылығы натуралдық шаруашылық және қол еңбегі басым орын алады

• Ірі машиналық өндіріске дамыған тауар-ақша қатынастары

• Барлық шаруашылық әрекеттер тек мемлекет шеңберінде жүргізілуі

ҚР нарықтық экономикаға көшудегі өтпелі экономикадан ерекшеліктері:

• Мемлекеттің егемендігі және ұлттық экономиканы жүзеге асыруы

• Әлемдік тәжірибеде қоғамдық меншіктегі жоспарлы экономикалық жүйеден, жеке және аралас меншік түрінде жүзеге асыруы

• Халықаралық тәжірибеде Жапония мен Оңтүстік Кореядағы басқарудың әкімшілік-әміршілік элементін қолдануы

• Мемлекеттік экономикалық бағдарламаны жасау мен өткеру арқылы қысқа, орта, ұзақ мерзімді міндеттерді шешуге атсалысуы

• Ауыл шаруашылығы натуралдық шаруашылық және қол еңбегі

Өнеркәсіп революциясы мен ҒТП даму деңгейі бойынша индустриалды даму дәуіріне дейінгі жүйе:

• Бұл жүйеде ауыл шаруашылығы натуралдық шаруашылық және қол еңбегі басым орын алады

• Бұл жүйеде ұрпақтан ұрпаққа жалғасып отырған дәстүр мен салт бойынша қатынастар қалыптасады

• Бұл жүйеде натуралды шаруашылық еңбегі дәстүр бойынша жалғасып, жүргізіліп отырады

• Бұл жүйеде орталықтанған жоспарлау арқылы барлық ресурстар мен өндіріс факторлары мемлекеттің қолында болып, мемлекеттік меншіктің үстемділігі жүргізіледі

• Бұл жүйе ірі машиналық өндіріске дамыған тауар-ақша қатынастарына негізделеді

Индустриалдық жүйе – бұл:

• Өндіріс факторларын дамытуда тауарлар шығаруға негізделеді

• Ірі машиналық өндіріске дамыған тауар- ақша қатынастарына негізделеді

• Натуралды шаруашылық еңбегі дәстүр бойынша жалғасып, жүргізіліп отырады

• Ресурстар мен өндіріс факторлары мемлекеттің қолында болып, мемлекеттік меншіктің үстемділігі жүргізіледі

• Мемлекет пен нарық механизмдерінің араласуы арқылы инновациялық технологияны жүзеге асыру

Ғаламдық экономикалық тенденциялар:

• Халықаралық ынтымақтастық

• Ғаламдық нарықтық кеңістіктің өсуі

• Халықаралық ынтымақтастық және өндірісті интерұлттандыру

• Сатып алу қабілетінде сұраныс қажеттілігінің жоғары болуы

• Жиынтық әлемдік шаруашылық қатынастардың дамуы