Қазақ тілі.Марафон.Н5

Қарама - қарсы мәнді сөзді табыңыз

• А) Тұлға, сымбат

• В) Жарық, қараңғы

• С) Қарт, қария

• Д) Тебіншек, шегіншек

"Ы" дыбысына тән сипаттаманы табыңыз

• А) Жіңішке, еріндік, қысаң

• В) Жуан, еріндік, ашық

• С) Жуан, езулік, ашық

• Д) Жуан, езулік, қысаң

Дыбыстық топқа жіктелген сөз ағымының шағын мүшесі не екенін анықтаңыз

• А) Дыбыс

• В) Фонема

• С) Әріп

• Д) Буын

Түбір сөзді көрсетіңіз

• А) Ұжымшар

• В) Белбеу

• С) Кеден

• Д) Биыл

Answer explanation

Дұрыс жауап: Кеден

Ұжымшар - түбірі ұжым

Белбеу - екі түбірден құралып тұр

Биыл - екі түбірден құралып тұр (бұл+жыл)

Орфографиялық заңдылыққа қайшы сөзді табыңыз

• А) Қиян - кескі

• В) Алма ағаш

• С) Қым - ғиғаш

• Д) Үлкен жол

Answer explanation

Дұрыс жауап: Қым - ғиғаш

қым-қиғаш

Шым-шытырық, шытырман, қым-ғуыт. Қым-қиғаш ұрыс

Дефис қойылмайтын қатарды анықтаңыз

• А) 25 - шілде

• В) 10 - сынып

• С) 1 - орын

• Д) 6 - жұп

Answer explanation

Дұрыс жауап: 25 - шілде

Күн, ай, жылды жазғанда дефис қойылмайды

Біршама тиянақты ойды білдіретін синтаксистік бірліктің не екенін анықтаңыз

• А) Сөз тіркесі

• В) Сөйлем

• С) Тұрақты тіркес

• Д) Сөздердің байланысу түрі

Answer explanation

Дұрыс жауап: Сөйлем

СӨЗ ТІРКЕСІ - толық мағыналы екі я бірнеше сөздің бір-біріне тұлғалық әрі мағыналық жағынан бағына байланысуын атаймыз

ТҰРАҚТЫ ТІРКЕС - екі немесе одан да көп сөздің тіркесуі арқылы жасалатын, құрамындағы сөздердің орнын ауыстыруға келмейтін, бәрі тұтасып бір мағынаға ие болатын, бір сөйлем мүшесінің қызметін атқаратын тіркестер.

Қазақ тіліндегі сөздердің байланысуының бес түрі бар: 1) қиысу;

2) матасу; 3) меңгеру; 4) қабысу; 5) жанасу.

Қаратпа сөзбен келген құрмалас сөйлемді көрсетіңіз

• А) Балам, ұмытып кеттің - ау, сірә!

• В) Қызым, саған айтам, келінім, сен тыңда.

• С) Қыздар! Сұлу болыңдар! Сымбатты болыңдар!

• Д) Ниет болса, бәрі бітеді

Answer explanation

Дұрыс жауап: Қызым, саған айтам, келінім, сен тыңда.

Қызым - қаратпа сөз

Құрмалас сөйлемнің бірінші жай сөйлемі "Қызым, саған айтам", екінші жай сөйлемі "келінім, сен тында"

Төл сөзге лайық тыныс белгісі қойылған сөйлем қайсысы, белгілеңіз

• А) "Мен бір ақыл таптым" деді, қуанып Абзал

• В) "Мен бір, ақыл таптым" - деді қуанып Абзал

• С) "Мен бір ақыл таптым" деді Абзал

• Д) "Мен бір ақыл таптым", - деді Абзал

Answer explanation

Дұрыс жауап: "Мен бір ақыл таптым", - деді Абзал

Төл сөз бен автор сөзінің орын тәртібіне, төл сөзді сөйлемнің хабарлы, сұраулы, лепті болуына қарай төл сөздің тыныс белгілері де әр алуан болады.

 

1. Төл сөз автор сөзінен бұрын орналасса, төл сөз бас әріппен жазылып, тырнақшаға алынады не алдынан сызықша қойылады. Егер төл сөз хабарлы сөйлем болса, соңына үтір, сұраулы сөйлем болса, сұрақ белгісі, лепті сөйлем болса, леп белгісі қойылып, автор сөзінің алдынан сызықша қойылады. Мысалы, «Тегінде адам баласы адам баласынан ақыл, ғылым, ар деген нәрселермен озады», – деген ұлы Абай. – Бекбергеннің қызын неге алып қашпақ болдыңдар? – деп сұрады үй иесі менен.

 

2. Төл сөз автор сөзінен кейін тұрса, автор сөзінен кейін қос нүкте қойылып, төл сөз не тырнақшаға алынады, не алдынан сызықша қойылады. Мысалы, А. Жұбанов былай деген: «Әр халықтың ана тілі – білімнің кілті». Әйел бір төбенің басына шығып алып былай деді: – Менің атым – әйел, мына қыздың анасымын.

 

3. Төл сөз автор сөзінің ортасына орналасса, автор сөзінен кейін қос нүкте қойылып, төл сөздің алдынан не сызықша қойылады, не төл сөз тырнақшаға алынады да, төл сөзден кейін не үтір, не сұрақ белгісі, не леп белгісі қойылады. Мысалы: Әйтілес қарт: – Аттың құлағында ойнайтын жас кезіміз, – деп бастады әңгімесін.

 

4. Автор сөзі төл сөздің ортасына орналасса, төл сөз тырнақшаға алынып немесе алдынан сызықша қойылып, автор сөзінің алдынан да, соңынан да сызықша қойылады да, төл сөздің екінші бөлігі кіші әріппен жазылады. Мысалы, «Осы бір тегін адам болмаған шығар, – деді Жалпақ балуан, – түнейік осы молаға».

 

Тұрақты сөз тіркесі қатысқан сөйлемді табыңыз

• А) Өз сөзіңдей қып жеткізейін!

• В) Ол көптен ат ізін салмады

• С) Құдаменде үн-түнсіз түрегелді

• Д) Үйдегі кісілерді бастап, тысқа шықты

Answer explanation

Дұрыс жауап: Ол көптен ат ізін салмады

Көптен келмей кетті.