Фонетика

Салыстырмалы фонетика дегеніміз не ?

• • тілдің дыбыстық жүйесін өзі өмір сүріп тұрған уақыт тұрғысынан қарастырады.

• тілдің дыбыстық жүйесін тарихи тұрғыдан қарастырады.

• тілдің дыбыстық жүйесін туыс тілдердің дыбыстық жүйесімен салыстыра зерттеп, олардың айырмашылықтары мен ұқсастықтарын қарастырады.

Адамның дыбыстық тілі - өте күрделі құбылыс, сондықтан да олар неше және қандай аспектілерден тұрады?

• 2, физикалық және биологиялық аспект

• 3, анатомия–физиологиялық аспект, акустикалық аспект және лингвистикалықаспект.

• 3, физиологиялық аспект, артикуляциялық аспект, биологиялық аспект

Қазақ тілінің дыбыстық жүйесін құрайтын дыбыстар акустикалық және артикуляциялық қасиеттеріне қарай қалай бөлінеді?

• Дауысты және дауыссыз дыбыстар

• Жуан және жіңішке дауысты дыбыстар

• Ашық және қысаң дыбыстар

«Қазақ тіліндегі консонантизмдер жүйесі 17 сингармотиптен немесе 66 сингармодауыссыздан құралады». Осы пікір иесі кім?

• А.Байтұрсынұлы

• С.Мырзабеков

• Ә.Жүнісбек

Қазақ тіліндегі буынның түрін Қ.Жұбанов, Н.Сауранбаев, С.Мырзабеков, С.Кеңесбаев нешеге бөледі ?

• Қ.Жұбанов алтыға, Н.Сауранбаев төртке, С.Мырзабеков екіге, С.Кеңесбаев үшке бөледі.

• Қ.Жұбанов төртке, Н.Сауранбаев екіге, С.Мырзабеков үшке, С.Кеңесбаев беске бөледі.

• Қ.Жұбанов үшке, Н.Сауранбаев төртке, С.Мырзабеков беске, С.Кеңесбаев екіге бөледі.

Шұғыл фонемаларды айтқанда дыбыстау мүшелері қалай болады?

• дыбыстау мүшелері біріне-бірі жуысып, ауаның жолын барынша тарылтады, бірақ ауа бір жола үзілмейді, сыздықтап, сүзіліп шығады.

• дыбыстау мүшелері біріне-бірі жабысып, ауа кілт үзіледі де, содан соң шұғыл қайта жалғасады.

• тіл ұшының дірілдеуінен пайда болады.

Жасалу немесе айтылу (артикуляциялық) орнына қарай:

• шұғыл (эксплозив) дауыссыздар, ызың(фрикатив) дауыссыздар, діріл дауыссыз

• тіл алды, тіл ортасы, тіл арты дауыссыздары

• ерін (лабиаль) фонемалары, тіл (лингваль) фонемалары, көмей (фарингаль) фонемасы

«Орыс графикасы негізінде қазақ әдеби тіліне в, ф, ч, х  тәрізді  фонемалар енді, деп алады да, былай жалғастырады: «Екі тілде (қазақша, орысша) сөйлейтін қазақтар в, ф  фонемаларын ешбір мүдірмей айта алады. Бұлар ана тілі дыбыстары есебінде қолданылып та жүр. Ал х фонемасын қазақтың осы күнгі әдеби тілінде сіңіп кеткен деуге болады»

Салыстырмалы фонетика дегеніміз не ?

• • тілдің дыбыстық жүйесін өзі өмір сүріп тұрған уақыт тұрғысынан қарастырады.

• тілдің дыбыстық жүйесін тарихи тұрғыдан қарастырады.

• тілдің дыбыстық жүйесін туыс тілдердің дыбыстық жүйесімен салыстыра зерттеп, олардың айырмашылықтары мен ұқсастықтарын қарастырады.