Kant

“Akıl hiçbir şeyi algılayamaz, duyular hiçbir şeyi düşünemez. Bilgi ancak bunların birleşik faaliyetinden doğar.” diyen Kant, felsefe tarihi içerisindeki hangi iki görüşü uzlaştırmıştır?

• Fenomenoloji - Analitik felsefe

• Rasyonalizm - Empirizm

• Pozitivizm - Entüisyonizm

• Kritizim - Pragmatizm

• Septisizm - Rasyonalizm

Kant’a göre; “Bir esnafın deneyimsiz bir müşteriyi aldatmaması ödeve uygun bir eylemdir. Yoğun alışveriş yapılan bir dükkânda akıllı bir esnaf da böyle bir şey yapmaz; herkes için genel bir fiyat koyar. Öyle ki küçük bir çocuk bile herkes gibi oradan alışveriş yapabilir. Böylece insanlara dürüstçe hizmet edilmiş olur; ama bu, o esnafın bunu ödevden dolayı ve dürüstlük ilkelerine dayandığı için yaptığına inanmamız için yetmez…” Buna göre bir eylemin ödeve uygun olmasının ölçütü aşağıdakilerden hangisidir?

• Topluma hizmet etmesi

• Özgürce yapılmış olması

• Kişisel çıkara dayanması

• Temelinde iyi niyetin bulunması

• Herhangi bir karşılığının olmaması

Kant, insan aklının kendisi ile dış dünya arasındaki ilişkisini konu edinir. Buna göre, ancak bize göründükleri biçimiyle nesneleri bilebiliriz; bize görünüşlerinin dışında, kendinde nesnelerin nasıl olduğunu bilemeyiz. Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

• İnsan aklı görünenleri bilebilir.

• İnsan aklı bilgi edinmede sınırlıdır.

• Akıl, kendinde şey hakkında bilgi edinemez.

• İnsan aklı dış dünya hakkında bilgi edinebilir

• Tanrı, ruh, ölümsüzlük gibi konular kesin bilgi alanımızın içindedir.

Kant, insan zihninin yalnızca kavram ve kategorileri aracılığıyla kendilerine bir yapı kazandırdığı fenomenleri bilebileceğini, bunun ötesine geçerek şeylerin kendilerini bilemeyeceğini söyler. İnsan bilgisi duyu deneyinin dünyasıyla sınırlıdır ve nesneler ancak insan zihninin yapısına uyduğu için bilinebilir. Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

• İnsan bilgisi sınırlı bir yapıya sahiptir.

• Metafizik alana dair bilgi imkânsızdır.

• Bize görünen dünya en yüksek gerçekliktir.

• İnsan zihni deneyim alanını aşan bir şeyin bilgisine sahip olamaz.

• Bilgi edinme sürecinde insan zihni aktiftir.

Kant bilginin kaynağına ilişkin görüşünü; “Görüsüz kavramlar boş, kavramsız görüler kördür.” sözüyle açıklar. Buna göre bilgilerimizin kaynağı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

• Tecrübe

• Sezgi

• Duyu veriler

• Akıl ve deney

Kant’a göre bilginin ham maddesi duyulardan gelir. Duyular aklın doğuştan getirdiği kategorilerin içine girer. Bu kategorilerde şekil alarak akıl ilkeleri ile işlenir ve böylece bilgi meydana gelir. Bu açıklamadan hareketle aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

• Bilginin oluşmasında, duyular tek başına yeterli değildir

• Kesin ve doğru bilgilere ulaşmak mümkün değildir

• Duyu verileri kategoriler sayesinde şekil alır.

• Duyularla gelen bilgiler, akıl ilkeleri ile işlenir.

• Tüm insanlarda aynı kategoriler mevcuttur.

Kant şöyle diyordu: “Yalnızca korkuyla iyi davranan bir insan, erdemli olamaz. Sadece bencil ve ihtiyatlı olur. Yalnızca kendi kurtuluşu için iyilik yapan biri iyi değildir.” Buna göre Kant’ın ahlak görüşü hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenirse doğru olur?

• Kendi sezgine uy ki, hem kendin hem de başkası için iyi olanı yapmış olasın

• İyi olan eylem, ödevi koşulsuz olarak gerçekleştiren eylemdir

• Bütün ahlaksal değerler bir takım soyutlamalar, hayaller ve saplantılardan ibarettir

• İnsan doğasına yaraşan; güçlü, korkusuz, acımasız olmaktır.

• Her eylemde olabildiğince çok insanın, olabildiğince çok yararı göz önüne alınmalıdır.

Kant’a göre deney bilgimizin ham maddesini sağlar. Bu ham maddenin bilgi haline gelebilmesi sujenin sahip olduğu akıl kategorilerini bu malzemeye uygulamasıyla mümkündür. Bu açıklamadan hareketle bilginin oluşum süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

• Akıl her şeyi bilme gücüne sahiptir.

• Gerçekliğin bilgisi mümkün değildir.

• Bilgi edinme sürecinde suje aktiftir.

• Deney gerçekliğin bilgisini vermektedir

• Objenin kendisini sujeye dayatması sonucu bilgi oluşur

. Kant için ahlaki davranış haz verici olabilir fakat doğal ve toplumsal gereksinimlerimizle dolayımlı olan haz ve mutluluk, ahlaksal davranışlarımızın ana ve belirleyici nedeni değildir. Haz ve mutluluk, iyi ve erdemli davranışa eşlik edebilir fakat eşlik etmeyip çatışabilir de. Bu nedenle iyi ve erdemli davranışa yol açan eylemin temelinde evrensel olarak bağlayıcı olan koşulsuz buyruğa itaat vardır. Buna göre Kant için ahlaki eylemin amacı aşağıdakilerden hangisidir?

• Haz

• Mutluluk

• Ödev

• Toplumsal uyum

• Yarar

Ödev kavramı herkesin pratik kullanımı için mutluluk düşüncelerini içeren herhangi bir güdüden daha basit, açık anlaşılır ve doğaldır. En sıradan insanın aklına göre bile ödev kavramı, çıkarcı mutluluk ilkesinden alınmış tüm güdülerden daha kuvvetli, nüfuz edici ve umut vericidir.Kant'ın bu görüşlerini aşağıdaki ifadelerden hangisi desteklemektedir?

• Ödev kavramı mutluluk anlayışından daha karmaşıktır.

• Ödev kavramı basit, anlaşılır ve umut vericidir.

• Ödev kavramı üstün insanlara göredir.

• Ödeve uymak insanı mutlu eder.

• Ödev ve mutluluk, çıkarcı bir yaklaşımın iki farklı türüdür.