Sözel Deneme 2 (Birinci dönem konuları)

Hava çelik bir ustura gibi

Dışarıda kar yağıyor

Zemherinin en acımasız günleri

Dışarıda kar yağıyor

Öyle masallardaki gibi incecikten

Ya da lapa lapa değil

Yavaş yavaş değil

Döne döne

Buram buram

Dışarıda kar yağıyor

Altı çizili ikilemenin dizelere kattığı anlam aşağıdakilerin

hangisinde vardır?

• A) Çöp kutusundan etrafa yayılan koku, herkesin genzini

  yakmıştı.

• B) Hastaneye getirilen insanlar, yoğun bir biçimde sağlık

  taramasından geçiriliyor.

• C) Evimizin bulunduğu sokakta eski mi eski bir konak vardı.

• D) Yolcular otobüse önce binmek için ite kaka ilerliyor, birbirlerini geçmeye çalışıyorlardı.

Yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları farklı olan sözcüklere eş sesli (sesteş) sözcük denir.

Bu bilgiye göre aşağıdaki cümlelerde altı çizili sözcüklerden

hangisinin eş seslisinin açıklaması yay ayraç

içinde yanlış verilmiştir?

• A) Ön teker küçük olduğu için bu tekerin bir devri arka tekerin yarısı kadar. (Kendine özgü bir özellik taşıyan zaman parçası)

• B) Bu kurum, çalışanlarına her yıl belli oranda ikramiye

  veriyor. (Bacalarda biriken kalın is)

• C) Çizmelerimizi giydik ve suya batmış pirinç tarlalarında gün boyu çalıştık. (Bakıra çinko katılarak elde edilen sarı renkte bir alaşım)

• D) Bu oyun için üç adet küp şeklinde karton kutuya ihtiyacımız

  var. (Birbirine eşit karelerden oluşan altı yüzlü dikdörtgen)

Kalbinde ağır bir üzüntü duydu. "Hayırdır inşallah!" diyerek

yoluna devam etti ama canı sıkılıyordu. Elleri arkasında,

başı önüne eğik, bastığı siyah kaplama taşlara görmez

bir dikkatle bakarak yavaş yavaş yürüdü.

Bu parçaya,

Mağaranın önüne gelmişti bile. Derin karanlık kuyuyu andıran merdivenin dar basamaklarına yöneldi. Duvarlara

sinen ağır küf kokusu, burnunun direğini sızlatıyordu. Yosun tutmuş merdivenlerden duvarlara tutuna tutuna indi.

metni eklendiğinde parçanın anlatımıyla ilgili aşağıdakilerden

hangisi söylenebilir?

• A) Karşılaştırma yapılmıştır.

• B) Anlatıma nesnel bir boyut kazandırılmıştır.

• C) Benzetmeye başvurulmuştur.

• D) Ortaya konan düşünce örneklenmiştir.

İnsanlar duygu, düşünce, tecrübe, gözlem ve birikimlerini

birbirlerine anlatmak için konuşurlar. Bunun yanında başkaları

tarafından tanınmak, beğenilmek, sayılmak, sevilmek,

takdir edilmek için konuşmanın olanaklarından yararlanırlar.

Konuşmamızın etkili olması, her şeyden önce

seçtiğimiz sözlere bağlıdır. İyi sözlerden oluşan bir konuşma,

çevremizdekilerle sağlıklı ilişkiler kurmamızı sağlar.

Bu metinde aşağıdaki sorulardan hangisine cevap yoktur?

• A) İnsanlar duygu ve düşüncelerini hangi yollarla dile getirir?

• B) Konuşmanın bir kişiye tesir etmesinin şartı nedir?

• C) İnsanlarla doğru ve güvenilir bağ kurmak, kullandığımız

  sözcüklere bağlı mıdır?

• D) İnsanlar hangi amaçlar doğrultusunda konuşur?

Musa, Türkçe öğretmeninin verdiği bir ödev için aşağıdaki metni yazmıştır.

Pencerenin önünde kıpırdayan asma yapraklarının gölgesi yerdeki pembeli beyazlı savanın üzerine vurmuştu. Mustafa,

kendini bildi bileli bu asma evin ön duvarını sardıktan sonra damdaki asmaya tırmanır, tüm asmaların üstünü örterek nefis

bir gölgelik oluştururdu. Geniş yaprakları pencereleri süsler, üzüm zamanıysa iri ve lezzetli salkımlar dallarda bir o yana

bir bu yana sallanırdı.

Öğretmen, metni okuduktan sonra Musa’ya şu önerilerde bulunmuştur:

I. Aralarında değişik yönlerden ilgi bulunan iki şeyden zayıf olanı kuvvetli olana benzetebilirsin.

II. İnsan dışındaki varlıklara insana özgü nitelikler vererek daha etkileyici bir anlatıma ulaşabilirsin.

III. İnsan dışındaki varlıkları konuşturarak, anlatmak istediğini farklı bir şekilde dile getirebilirsin.

IV. Bir şeyi olduğundan fazla büyüterek veya küçülterek anlatımı çarpıcı hâle getirebilirsin.

Musa, yazdığı metni bu öneriler doğrultusunda değiştirerek aşağıdaki metni oluşturmuştur.

Pencerenin önünde kıpırdayan asma yapraklarının gölgesi yerdeki pembeli beyazlı savanın üzerine vurmuştu. Mustafa,

kendini bildi bileli bu yaşlı ve gariban asma evin ön duvarını sardıktan sonra damdaki asmaya tırmanır, tüm asmaların üstünü

örterek nefis bir gölgelik oluştururdu. Geniş yaprakları pencereleri süsler, üzüm zamanıysa iri iri salkımlar “Ye beni!”

diye bağırır, dallarda sallanırdı.

Bu bilgilere göre Musa, değiştirdiği metinde öğretmeninin önerilerinden hangilerini uygulamıştır?

• A) I ve III.

• B) I ve IV.

• C) II ve III.

• D) II ve IV.

Lebdeğmez (dudakdeğmez), genellikle Türk halk şiirinde

yaygın olan ve içinde her iki dudağın birbirine veya alt dudağın üst dişlere dokunmasıyla ortaya çıkan seslerin kullanılmadığı şiir türüdür.

Bu bilgilere göre aşağıdaki dizelerden hangisi "lebdeğmez"

örneğidir?

• A) Ey şahin bakışlı yükseğe bakma İndirirler seni kola bir zaman Sadık âşıkları odlara yakma Hiç lütfun olur mu kula bir zaman

• B) Bahar gelsin şu dağlara gideyim Belki derdimize çare bir çiçek Toplayıp devşirip harman edeyim Açılan yaramı sara bir çiçek

• C) Mevsimin boranlı karlı kışında Valiler paşalar dağlar başında

  Kime sorsan cevap gözü yaşında Gör felek neyledi (oy oy) bizim köyleri

• D) Âşıklar söylenen sözden alırsa İnsanlar içinde hastan sayılır

  Hakikat dersini özden alırsa Yaratan Tanrı’ya dosttan sayılır

Geçmişte yaşamış insanların mağara duvarlarına yaptığı

resimlerde çoğunlukla av sahneleri yer alır. Bu resimlerin

bazılarında av sahneleriyle birlikte boya püskürtülerek duvarlara

çıkarılmış el izleri de bulunur. Avlanmanın erkeklerle

ilgili bir etkinlik olduğu düşünüldüğü için bu resimleri erkeklerin

yaptığı, resimlerdeki el izlerinin de erkek ellerine

ait olduğu düşünülüyordu. ABD’li Antropolog Dean Snow,

Fransa ve İspanya’daki sekiz mağara duvarında bulunan el

izlerini incelemiş. Snow, el izlerinin büyüklüklerini ölçmüş

ve parmakların uzunluklarını birbiriyle karşılaştırmış. Sonuç

olarak bu mağaralardaki el izlerinin yalnızca %10'unun yetişkin

erkeklere,%15'inin genç erkeklere ve %75'ininse kadınlara

ait olduğunu bulmuş.

Bu metinden aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

• A) Avlanmanın, erkeklerin yaptığı bir aktivite olduğu düşünülmektedir.

• B) Mağara duvarlarındaki el ve parmak izlerinden yola çıkılarak

  duvardaki resimlerin teması hakkında bilgilere ulaşılmıştır.

• C) ABD'li Antropolog Dean Snow'un araştırması yaygın bir

  kanıyı değiştirmiştir.

• D) Mağara duvarlarındaki görüntülerin pek çoğu hayvanları

  vurma ve yakalama ile ilgilidir.

Bir balıkçının tezgâhında yer alan balık türleri ile ilgili bilgiler yukarıdaki tabloda verilmiştir.

Bu balıkçıdan alışveriş yapan Neşe, Ogün, Özgür, Pelin ve Rüveyda ile ilgili şunlar bilinmektedir:

. Her bir kişi, diğerlerinden farklı bir balık türü satın almıştır.

. Özgür fırında pişirilmesi önerilen, küçük bir balık almıştır.

. Neşe ve Rüveyda'nın aldığı balıkların boy özelliği farklı, pişirme önerisi aynıdır.

. Pelin, hem buğulaması hem fırını önerilen bir balık almıştır.

Buna göre;

I. lüfer,

II. palamut,

III. sardalye

balıklarından hangilerini kimin alacağı kesin olarak söylenemez?

• A) Yalnız I.

• B) Yalnız II.

• C) I ve III.

• D) II ve III.

I. Çünkü aşılanıp tımar edilen ve altı çapalanan bu zeytin

fidanları, tabiatın bu dokunulmamış yerlerine bir insan

elinin uzandığını gösteriyordu.

II. Ayaklarımın altında ve iki yanımda dallar hışırtılar çıkararak

kırılıyor, dikenler eteğimden çekiyor, çalılar yüzümü

tırmalıyor fakat hiçbir şey beni o içeceğe ulaşmak

için yolumdan alıkoyamıyordu.

III. Körpe dikmeler susuz yetişmeyeceğine göre yakınlarda

içecek bir şey de olmalıydı.

IV. Orada ya bir insan yahut hiç değilse bir yol bulunacaktı.

V. Bir hayli çabalayıp biraz daha ilerleyince üç dört yüz

adım ileride, kazılmış bir toprak parçasıyla zeytin dikmeleri

gördüm.

Numaralanmış cümlelerle bir metin oluşturulmak istense

doğru sıralama aşağıdakilerden hangisi olur?

• A) V - I - IV - III - II

• B) V - IV - I - III - II

• C) IV - V - I - III - II

• D) V - IV - III - II - I

(I) Bir saat kadar sonra Göbeklitepe'nin bulunduğu kazılmış

yere çıktığım zaman ellerim kanamış, yüzüm sıyrılmış,

her tarafım tere gömülmüştü. (II) Yüzümden çıkan duman,

gözlüğümün camlarını buğulandırdığı için bir şey görmüyor,

iri taneli toprakta tökezleyerek yürüyordum. (III) Göbeklitepe'de,

rastgele bir yere oturup gözlerimi kapadım,

biraz dinlendikten sonra gözlerimi açınca etrafıma bakındım.

(IV) İleride ağaçsız bir bayırda, yeni biçilmiş bir tarla

ile, bunun aşağı tarafında mısır ekili küçük bir bahçe, biraz

ötede kerpiç bir kulübe, kuraklıktan ince akan bir dere

vardı.

Bu metindeki numaralanmış cümlelerden hangilerinde

bir eylem gerekçesiyle verilmiştir?

• A) I ve II.

• B) II ve III.

• C) II ve IV.

• D) III ve IV.